#Bouwsector

Bouwen als leertraject

CHIBB in aanbouw: één groot leertraject.

Concept House CHIBB is volledig ontworpen én gebouwd door studenten van de Hogeschool Rotterdam en het Albeda College, onder begeleiding van ervaren aannemers van het Biologisch Bouw Collectief (BBC). Samen met uitvoerder Ben Feijen blikken we terug op dit innovatieve bouwproces.

Bij de Corydastraat op de Heijplaat in Rotterdam is een aantal kavels beschikbaar gesteld voor de bouw van prototypewoningen die duurzaam zijn op ecologisch, economisch en sociaal-maatschappelijk vlak. Aanvullend moet het ontwerp geschikt zijn voor onderwijs en onderzoek. Het Concept House ‘CHIBB’ voldoet hieraan. Op initiatief van Hogeschool Rotterdam is CHIBB volledig ontworpen en gebouwd door studenten van de Hogeschool Rotterdam en het Albeda College.

SUS Atelier

Om studenten actief deel te laten nemen aan alle fasen van een bouwproject, heeft de Hogeschool Rotterdam een leerbedrijf op poten gezet onder de naam CHIBB Atelier. Dit maakt deel uit van de overkoepelende SUS Ateliers, die fungeren als schakel tussen opleiding en praktijk. Binnen de SUS Ateliers werken studenten een schetsontwerp uit tot een bouwplan, dat vervolgens ook echt gerealiseerd wordt op de Heijplaat. Verscheidene studenten hebben heel hard gewerkt aan de realisatie van het gebouw CHIBB. Veel aandacht is besteed aan het ontwikkelen van bijzondere detaillering met duurzame materialen.

Nationale Schildersvakprijs 2020

Door de ontwerpopdracht ontwikkelden de studenten een eigen visie op duurzaamheid. Maar daar bleef het niet bij. Tijdens de daadwerkelijke realisatie van het gebouw, was het aan de hbo-studenten om het proces te managen, de inkoop te coördineren en de planning in de gaten te houden. Op deze manier biedt de realisatie van een concreet bouwproject de studenten de interessante mogelijkheid om te leren in de praktijk.

Van schetsontwerp naar uitvoering

In oktober 2014 vond de officiële opening plaats, maar al in oktober 2013 is gestart met de bouwwerkzaamheden van CHIBB. De studenten van de Hogeschool voerden de noodzakelijke werkzaamheden uit ter werkvoorbereiding op het bouwproject. Bovendien was het aan hen om als procesmanagers de ROC-scholieren op de bouwplaats te coördineren.

Het Biologisch Bouw Collectief (BBC) is als aannemer intensief bij dit project betrokken geweest. Dagelijks waren vier tot zes ROC-scholieren op de bouwplaats aanwezig. Deze jongens en meisjes van het Albeda College hebben aan CHIBB kunnen meewerken in de vorm van een stage. BBC omarmt het idee van leren in de praktijk. Feijen: “Het is een mooi gegeven dat wij onze kennis en ervaring kunnen overbrengen aan de jongere generatie en hen daarmee ook enthousiast kunnen maken voor de bouw. Het is een prachtig vak en wij bieden scholieren graag de mogelijkheid dat ook te ervaren.”

Het proces zoals dat bij CHIBB plaatsvond, was heel anders van opzet dan normaliter het geval is bij het Biologisch Bouw Collectief. Doorgaans lopen bij hen twee of drie timmermannen op de bouw die één stagiair begeleiden. Deze stagiair krijgt een afgebakende opdracht waarmee hij aan de slag kan. In het geval van CHIBB was maar één uitvoerder van BBC aanwezig op de bouwplaats en waren er soms wel zes scholieren. Bovendien ging het om een complex ontwerp met veel bijzondere aansluitdetails. Voor de ‘gewone aannemer’ al een flinke klus. Hoewel het niet zijn taak was, voelde de uitvoerder zich af en toe toch genoodzaakt om actief deel te nemen aan de bouwwerkzaamheden. “We hadden graag nog meer een coachende rol willen oppakken om het leerproces voor de scholieren optimaal te kunnen vormgeven. Maar de complexiteit van het gebouw liet dit helaas niet altijd toe.”

Procesmanagement

Bij de realisatie van een prototype of concept zoals CHIBB wordt veel geëxperimenteerd. Er zijn nieuwe producten ontwikkeld, speciaal voor dit gebouw. Zelfs voor een professional met vele jaren werkervaring is het even zoeken naar de juiste implementatie om de kwaliteit van het eindresultaat te kunnen waarborgen. “Het is een heel bijzonder project geweest. Maar om studenten het vak te leren, is een gebouw van deze omvang niet noodzakelijk. De scholieren van het ROC zaten net één jaar in de schoolbanken, het zou beter zijn om hen aan concrete deelopdrachten te laten werken”, licht Feijen toe.

Door de grote omvang dreigde het overzicht over de werkzaamheden bij CHIBB wel eens verloren te gaan. Het proces verliep rommelig en soms moest ‘achterstevoren’ worden gewerkt, omdat externe partijen niet tijdig waren geïnformeerd over de planning. “De studenten van de Hogeschool hebben keihard gewerkt om de planning en de inkoop op elkaar af te stemmen. Maar het gebrek aan ervaring heeft geleid tot een bouwtijd die ruim twee keer langer werd dan gepland. Als hoofdaannemer stonden we te veel aan de zijlijn, terwijl we wel verantwoordelijk waren voor de eindoplevering.”

Aanbevelingen voor de aannemer

Samenwerken met studenten is heel waardevol, zowel voor de leerlingen als voor het bouwbedrijf. Over en weer kan veel van elkaar geleerd worden. Maar dergelijke processen moet je wel goed voorbereiden. Daarom de volgende tips van het Biologisch Bouw Collectief:

Het is prettig om te weten met welke scholieren je gaat samenwerken. Als je de achtergrond van de stagiaires kent, zijn de werkzaamheden daar beter op af te stemmen. Daarom verdient het de aanbeveling om vroegtijdig kennis te maken met de stagiaires.

Ten tweede is het van belang om bij studentenprojecten goed onderscheid te maken tussen de rol van procesbegeleider, leermeester en aannemer. Als hoofdaannemer draag je bepaalde verantwoordelijkheden. Bij CHIBB was de ambitie vanuit de Hogeschool heel duidelijk: de uitvoering van de bouwwerkzaamheden wordt door studenten gedaan. Feijen: “Voor ons betekent dat, dat wij beter als leermeester en procesbegeleider aangenomen kunnen worden. Niet als hoofdaannemer. Bij kleinere bouwprojecten zijn deze rollen wellicht samen te voegen, maar leg ook in dat geval goed vast wie welke verantwoordelijkheden draagt.”

Als derde punt is het raadzaam om al in de ontwerpfase met de hbo-studenten aan tafel te gaan zitten. Als bouwbedrijf heb je voldoende kennis in huis om mee te denken over slimme oplossingen. Het is lastig voor een bouwbedrijf om pas aan te haken én kwaliteit te garanderen als alle tekeningen al gereed zijn.

Als vierde luidt de tip: maak het bouwproject niet te ingewikkeld. “Het is niet het geval dat een student meer leert naarmate het project groter wordt van omvang”, legt Feijen uit. Tot slot de aanbeveling om voldoende leermeesters per scholier vrij te maken. Eén begeleider per twee scholieren is immers beter werkbaar dan één begeleider per zes scholieren.

Trots op het eindresultaat

Het is gelukt om een bijzonder duurzaam gebouw op te leveren. En dat maakt dat iedereen toch trots is op het eindresultaat. Voor de studenten was het een unieke, leerzame ervaring. Met een rugzakje vol kennis en ervaring gaan zij de arbeidsmarkt op.

Leermeesterschap

Het leren op school is bedoeld als voorbereiding op de beroepspraktijk. Een betere integratie van onderwijs en bouwpraktijk staat om die reden al jaren op de agenda. Daar is een belangrijke rol weggelegd voor de leermeester. Als een vakman van nature over leidinggevende en didactische vaardigheden beschikt en bovendien betrokken, creatief en besluitvaardig is, dan zal het leermeesterschap hem relatief gemakkelijk afgaan. Dat neemt niet weg dat er veel van deze professionals wordt gevraagd. Een goede voorbereiding vanuit praktijk en onderwijs is aan te bevelen.

Fouten maken mag

De meest leerzame ervaringen hebben betrekking op fouten die zijn gemaakt. Dat geldt niet specifiek voor dit bouwproject, maar voor leerervaringen in het algemeen. Leren door te doen, om beter te worden en te kunnen innoveren. Als het maken van fouten uit de taboesfeer komt, ontstaat meer ruimte voor ontwikkeling. Bij CHIBB, als leerproject voor studenten, was deze ruimte aanwezig. Het oplossen van knelpunten onder begeleiding van professionals, heeft bij de studenten tot vele nieuwe inzichten geleid.

Beeld: Ruud Boel/Cosmic Media

Meer informatie over CHIBB en het Concept House Village is hier, hier en hier te vinden.

Discussie zien we graag op Aannemervak, maar wel met respect voor elkaar. Wij vragen daarom om onder volledige naam te reageren. Lees onze andere regels voor discussie hier. Met het plaatsen van een reactie verklaart u zich akkoord met deze regels.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.