#Bouwsector

Eerste particuliere nul-op-de-meter-renovatie

Bij een renovatie van een hoekwoning in Den Bosch was nul-op-de-meter het uitgangspunt voor de opdrachtgevers. Dat is uiteindelijk gehaald door zonnecollectoren achterwege te laten en ‘all electric’ te gaan. Water wordt dus ook elektrisch verwarmd.

Een woonkeuken erbij, het vergroten van het atelier en het levensloopbestendig maken van de woning. Dat waren de aanvankelijke eisen van de opdrachtgevers van de hoekwoning in Den Bosch. Totdat ze in aanraking kwamen met het lokale initiatief Energie Nul73. “Dat gaf hen de overtuiging dat ze meer konden doen, namelijk naar nul-op-de-meter renoveren”, zegt ontwerpmanager Carl-peter Goossen van BouwQuest, die door aannemer Roscobouw bij het project werd betrokken en gevraagd werd mee te denken over de mogelijkheden. Het aanvankelijke budget van 60.000 à 70.000 euro werd een budget van maximaal 110.000 euro, waarvan 17.500 is verkregen door subsidie.

Scrummen

De aanpak voor de renovatie is uitgewerkt in een scrumteam met daarin installatie-adviseur Ruud Megens, Richard Strijbosch van Roscobouw, Okko van der Kam Architect, Carl-peter Goossen, EPA-adviseur Marcel Nooijen en de opdrachtgevers Tom Godefrooij en Marja de Hart. Volgens Goossen is het betrekken van de opdrachtgever essentieel en een teken van deze tijd. “Als je kijkt naar maatschappelijk trends, dan kun je zeggen dat we sinds ongeveer 2005 leven in een ‘social society’. Een opdrachtgever wil zélf onderdeel zijn van het proces en keuzes kunnen maken.”

Nationale Schildersvakprijs 2020

Goossen zette in op een passiefhuis-benadering: eerst de gebouwgebonden energievraag met 90% omlaag brengen. Het project is helemaal doorgerekend op basis van PHPP (PassiefHuis Plannings Pakket).

Nieuwe schil

Aanvankelijk hadden de opdrachtgevers overigens zelf al van alles uitgedokterd. Zo dachten ze aan buitengevelisolatie tegen de bestaande al nageïsoleerde spouwmuur. Goossen: “Dat is meestal onverstandig vanwege de kans op een valse luchtspouw, maar die optie heb ik aanvankelijk ook op de morfologische kaart (een overzicht van alle mogelijke deeloplossingen voor de renovatie, red.) gezet.”

Thermografische beelden van de woning lieten zien dat een kwart van de spouwisolatie (steenwol vlokken) bij de buren lag. Daarom werd van deze aanpak afgezien en gekozen voor sloop van het buitenblad en vervanging door 310 mm EPS isolatie (met grafiet voor een betere lambda-waarde). Aan de voorzijde van de woning is dit afgewerkt met steenstrips, de overige gevels van de bestaande woning zijn voorzien van buitengevelstucwerk.

Voor de isolatie van de vloer viel de keuze aanvankelijk op 70 cm Argex korrels (kleikorrels), maar die konden niet in de EPA worden meegeteld. Daardoor liepen de opdrachtgevers 500 euro isolatiesubsidie mis. Uiteindelijk is gekozen om grond te storten (afkomstig van de afgraving voor de uitbouw), XPS isolatie toe te passen en een betonvloer te storten.

Om de bestaande fundering is perimeter-isolatie (omtrekisolatie, 30 cm XPS) aangebracht om koudebrug te hoogte van de begane grondvloer te voorkomen.

De nieuwe uitbouw is opgetrokken in houtskeletbouw. De elementen – 40 cm dik gevuld met minerale wol – zijn op maat gemaakt in de werkplaats van Roscobouw. Ook het vernieuwde dak is uitgevoerd in hsb. Al met al een nieuwe jas met Rc-waardes van 9,86 voor het dak, 9,55 voor de gevel en 8,62 voor de vloer.

Verwarming

Uitgangspunt voor verwarming van de woning was om dit te kunnen doen met opgewarmde ventilatielucht (balansventilatie met wtw plus elektrisch naverwarmen) en afscheid te nemen van de aanwezige HR-ketel met gasaansluiting. Warm water zou moeten komen van de zonneboiler met buffervat, waarvoor vier zonnecollectoren op het dak waren gepland. Voor elektra ging men uit van zestien panelen op dak van het huis (gericht op het zuiden) en acht op de uitbouw (op het oosten).

Verwarmen met enkel ventilatielucht kan als de warmtevraag van een woning op de koudste dag van het jaar niet meer dan 10 Watt per m2 vermogen vraagt. Goossen bleef in zijn berekening zitten op 15 Watt. Dat betekende bijverwarmen in de uitbouw. Al met al zou de warmtevraag daardoor groter zijn dan wat met eigen opwekking kon worden gehaald. Kortom: nul-op-de-meter was met deze aanpak niet binnen bereik en nog meer isolatie of verandering in de oriëntatie zat er niet in.

All electric

Een ‘second opinion’ van adviseur Henk Wegkamp (Dantuma-Wegkamp) bracht uitkomst: door de vier zonnecollectoren te vervangen door vier extra pv-panelen en te gaan voor een elektrische geiser (Stiebel Eltron, 14 kW) lukte nul-op-de-meter wél.

Goossen legt het verschil tussen deze twee benaderingen uit: “De zonnecollectoren verwarmen het water in het boilervat, maar in de zomer heb je dan om pak ‘m beet 11.00 uur ’s ochtends je water al warm en gebeurt er de rest van de dag niets met de energie die de collectoren opwekken. Dit in tegenstelling tot pv-panelen die de hele dag kWh’s blijven opwekken. De elektrische geiser gaat gewoon aan op het moment dat er warm water nodig is. Over een jaar gezien is de som van verbruik en opwekken dan nul. In de investering bleek dit overigens ook een goedkopere oplossing.”

Ventilatie

Het toegepaste ventilatiesysteem met WTW is een Zehnder – J.E. Storkair WHR 950 die draait op 40% van zijn vermogen. Goossen: “Zo’n systeem staat standaard ingesteld op 90% van zijn vermogen, met als gevolg dat installateurs vaak de ventielen dichtdraaien. Dat moet dus niet, want dat veroorzaakt nu die klachten over geluid. Je moet de ventielen altijd helemaal opendraaien en dan het apparaat inregelen naar behoefte.”

Het systeem brengt via een bypass automatisch zomernachtventilatie de woning binnen als het overdag warm is geweest.

De ventilatielucht wordt elektrisch naverwarmd (vermogen 1000 Watt). Het bijverwarmen van de uitbouw op hele koude winterdagen moet dus wel en wordt simpelweg gedaan met een Kickspace elektrische plintverwarming.

Verbruik en opbrengst

Overigens is de nul-op-de-meter helemaal doorgerekend in de PHPP, op basis van het gedrag van de bewoners aan de hand van hun gewoontes in de oude situatie. Per maand is op basis van klimaatgemiddelden een berekening gemaakt van wat het verbruik is en de opbrengst zal zijn van de pv-panelen. Dat gebruik wordt ook gemonitord. Over een jaar gezien is het totale verbruik van de twee bewoners 5159 kWh en de opbrengst van de pv-panelen 5799 kWh.

Een belangrijk aandachtspunt tot slot in de discussies rondom nul-op-de-meter is de prestatiegarantie voor die nul. Hoe is dat geregeld? “Ik garandeer het”, zegt Goossen daar simpelweg op. “Want ik weet dat het klopt.”

1 reactie op “Eerste particuliere nul-op-de-meter-renovatie

  1. Goede morgen, ik heb een aantal vragen mbt. tot de nul op de meter, mijn eerste vraag, ik maak mij zorgen over de warmte in huis (dus hoe hoog is de temperatuur) de 2de vraag, als er een schild om het huis komt hoe zit het dan met mijn zonnescherm, ( kan ik deze behouden ?) de 3 de vraag, ik heb een schotelantenne in de tuin en de kabel gaat onder de tegels door naar binnen in de kamer, wat gebeurd er met de kabel? als het schild 60 cm de grond in gaat,
    Ik hoop van u daar antwoord op te krijgen.

    Met vriendelijke groet

    K.Klijn

Discussie zien we graag op Aannemervak, maar wel met respect voor elkaar. Wij vragen daarom om onder volledige naam te reageren. Lees onze andere regels voor discussie hier. Met het plaatsen van een reactie verklaart u zich akkoord met deze regels.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.