#Duurzaam Bouwen

Active House brengt aannemer verder

Comfort, energie en milieu - de woningen volgens de Active House-gedachte in aanbouw.

Bouwbedrijf GJ van der Hulst uit Lisse bewijst met het project Hooghkamer dat je als mkb-bedrijf met 25 man op de loonlijst grote stappen vooruit kunt zetten. Huizen bouwen volgens Active House-principes was het uitgangspunt. Gevolg: op welk front vindt de bouwer zich eigenlijk niet opnieuw uit?

Praat twee uur met Yvonne van der Hulst en de conclusie is meer dan duidelijk: hier spreekt iemand die leiding geeft aan een bouwbedrijf dat vooruit wil. Hooghkamer in Voorhout is een project waar deze aannemer en ontwikkelaar alles opnieuw tegen het licht houdt: energieconcept, gebouwschil, werkvoorbereiding, planning, marketing, duurzame inzetbaarheid van medewerkers – over elk thema is nagedacht.

Een ambitieuze mkb’er kortom. Van der Hulst verklaart: “Zoals alle bouwbedrijven hebben ook wij last gehad van de crisis. Dan ga je nadenken: hoe gaan we in de toekomst bouwen? Welke kant gaan we op? Ik las een aantal jaar geleden veel over passief bouwen, maar daar had ik zo mijn bedenkingen bij. Dat kwam op mij over alsof je een thermosfles gaat bouwen. Ik bespeurde te weinig aandacht voor ventilatie en klimaat in de woning. Toen ik een klein artikeltje las over de Active House-principes, sprak dat mij veel meer aan.”

Kennispartner

Een ander artikel dat zij onder ogen kreeg was een verhaal over het toen nieuwe project Kennispartner van SBRCURnet en het O&O-fonds. Kort gezegd: een bouwer met concrete ambities kan zich melden bij deze organisatie en wordt na akkoord ondersteund met kennis, vanuit de overtuiging dat deze koplopers de bouw verder brengen. “Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en ze uitgelegd wat ik allemaal wilde.”

SBRCURnet gaf ondersteuning door contacten te leggen met diverse specialisten. Van der Hulst wilde bouwen volgens Active House-principes; Kitty Huijbers van Nieman Raadgevende Ingenieurs rekende gaandeweg het proces diverse varianten voor de woningen door. Duurzame materialisatie? Jean Frantzen van DGMR schoof aan tafel voor een aantal werksessies over dit thema. Lean werken en plannen? Joris Belt van Craft Lean Management trainde de organisatie op dit onderdeel. Van der Hulst verslond zelf overigens ook alles wat er over de actuele onderwerpen met het oog op duurzaamheid in de bouw te vinden is.

Je nek uitsteken

“Wij zijn een relatief klein bedrijf – hebben bijvoorbeeld geen groot middenkader – en daarom gaan beslissingen niet over veel schijven. Dit heeft als voordeel dat als je iets wilt veranderen binnen je bedrijf, je dit bespreekt met je medewerkers, indien nodig zorgt voor instructie in de vorm van bijvoorbeeld een cursus en vervolgens overgaat tot uitvoering van het idee. Alles staat of valt met het feit of het technisch goed uitvoerbaar is en of je medewerkers achter de innovatie staan. Dit gaat niet over een nacht ijs, maar je wilt vooruit en je wilt je onderscheiden.”

“Nu staat de bouw er om bekend conservatief te zijn en ik begrijp dat ook wel. Als hoofdaannemer ben je verantwoordelijk voor alles. Bij nieuwe producten wil je daarom eerst de ‘kinderziektes’ afwachten. En natuurlijk ben je continu bezig met wat iets kost. Maar de vraag is: wil je voorop, in het midden of achter de fanfare lopen? Waar zet je de punten op de horizon en hoe bereik je die? Het jaar 2020 is zo’n stip op de horizon voor veel aannemers; dan wordt er wat van je verwacht op het gebied van energiezuinig bouwen. Ik zet die stappen liever nu al.”

Luchtdicht bouwen

Een concreet voorbeeld hiervan is luchtdicht bouwen, wat bijdraagt aan een goede gebouwschil: “We hebben bij een ander project nog geen extra aandacht besteed aan luchtdicht bouwen en daar toch al een blowerdoortest gedaan, om te zien hoe we het nu eigenlijk deden. Bij dit project hebben we wél extra aandacht besteed aan luchtdicht bouwen. Een cursus gedaan, allerlei materialen getest op de bouw. Het is dan ook heel mooi om te zien dat iedereen echt benieuwd is naar het resultaat van de blowerdoortest. Het zingt rond op zo’n dag: zijn we geslaagd?”

Van der Hulst wil op de hoogte blijven van alle nieuwe ontwikkelingen, zodat het bedrijf zelf de regie heeft en de juiste keuzes kan maken. “Een leverancier praat toch vaak in zijn eigen straatje. Dat bedoel ik niet negatief, maar het gaat richting een oplossing die die persoon kent. Terwijl ik als hoofdaannemer het hele plaatje moet overzien. Een installateur kan gemakkelijk tegen me zeggen: gooi er maar een warmtepomp in, dan haal je de epc wel, maar wat doet dat nu voor het elektrisch verbruik? Is het in dat specifieke geval ook echt de meest duurzame oplossing?”

Dertig woningen

Van der Hulst bouwt dertig woningen in de wijk Hooghkamer. Een gemengd wijkje met twee rijen levensloopbestendige woningen, een rij gezinswoningen, drie-onder-een-kappers, een vrijstaande woning en een aantal twee-onder-eenkappers.

De twee-onder-een-kappers worden helemaal gebouwd volgens de Active House visie, maar bij de andere woningen zijn veel van de principes ook toegepast. Veel aandacht voor daglicht, comfort en ventilatie en een eenvoudige installatie. Bij de ‘echte’ Active House woningen – nu in aanbouw en op te leveren in februari en mei 2016 – is de bouwer een stap verder te gaan door meer pv op het dak te leggen, screens voor zonwering aan te brengen op de achtergevel en een extra daglichtspot in het trapgat te plaatsen voor nog meer daglichttoetreding.

Energieconcept ‘zo simpel mogelijk’

De Active House woningen in Hooghkamer hebben een goede bouwkundige schil (Rc-waarden vloer 5, gevel 5, dak 6) met extra aandacht voor luchtdicht bouwen (streefwaarde qv10 van 0,4 dm3/s/m2). De warmtevraag is daardoor laag.

Ventilatie woonkamer

Er is gekozen voor een decentrale ventilatie-unit in de woonkamer met een ingebouwde radiator (ClimaRad). Schone lucht die van buiten komt, wordt eerst opgewarmd voordat het de woning ingaat. Dat gebeurt via de warmtewisselaar, met energie van warme lucht wordt afgevoerd van binnen naar buiten. De verse lucht wordt zo opgewarmd tot 12 graden Celsius. Is er dan nog extra warmte nodig, dan wordt die geleverd door een HR-ketel.

De ClimaRad 2.0 (decentrale wtw) in de woonkamer en de ClimaRad Fan (decentrale afzuigventilator) werken draadloos samen. De ClimaRad 2.0 zorgt voor een gezond binnenklimaat in het woonvertrek op basis van warmteterugwinning, CO2 en luchtvochtigheidssturing (RV). De ClimaRad Fan (in badkamer, toilet en keuken) verzorgt de ventilatie wanneer men hier aanwezig is of wanneer de luchtvochtigheid te hoog wordt. Wanneer de ventilatielucht in deze ruimtes wordt afgevoerd kan de ClimaRad 2.0 extra toevoer van verse ventilatielucht verzorgen zodat de ventilatie altijd in balans blijft. In de zomer kan ’s nachts worden gekoeld via deze installatie.

Ventilatie slaapkamer

In de slaapkamers wordt natuurlijk geventileerd via roosters. Van der Hulst: “Ik wilde de installatie voor de bewoners van de woning zo eenvoudig mogelijk houden in gebruik en onderhoud, maar het moest ook niet ten koste gaan van comfort. Met dit installatiesysteem heb je ook weinig kanalen in je woning.”

De pv-panelen op het dak zorgen in het geval van de ‘echte’ Active House woningen (15,5 m2 pv) voor de helft van de elektrische energie. Het andere deel komt van een windmolen: Yvonne van der Hulst kocht voor alle kopers aandelen windenergie. Zij zijn daarmee eigenaar van een stukje windmolen in Culemborg. De overige woningen hebben dat ook, alleen minder pv op het dak (3,5 m2).

Bouwmaterialen onderzoeken

Een onderdeel van de Active House-visie is een zo duurzaam mogelijk materiaalgebruik. Dus wat pas je toe? In de fase werkvoorbereiding stonden vragen centraal als: welk product heeft de laagste milieubelasting? Maar ook: waar koop je het? Hoe verwerk je het, ofwel is de verwerking niet ongezond of onveilig voor de medewerker?

Het tabellenboek Milieuclassificaties Bouwproducten van het NIBE (Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie) was een belangrijke eerste gids in deze materiaalkeuze. Yvonne van der Hulst: “Daaruit volgden bijvoorbeeld keuzes voor APP dakbedekking in plaats van bitumen en Wakaflex combilood in plaats van gewoon daklood. Ook stucen we alles en is al het aftimmerhout FSC-gecertificeerd. Toch denk ik bij het maken van deze keuzes ook aan mijn kopers: een stalen binnendeurkozijn heeft een lagere milieubelasting dan een binnendeurkozijn van tropisch hardhout, maar een koper kiest eerder voor hardhout. We hebben daarom in de technische omschrijving van de woning uitgelegd waarom we standaard voor een stalen binnendeurkozijn hebben gekozen, maar dragen daarbij hout als alternatief aan. FSC-gecertificeerd, dat natuurlijk wel.”

Verder is gekeken naar leveranciers en waar zij hun materiaal vandaan halen. Daarom komen bijvoorbeeld de breedplaatvloeren van BetonSon. “Zij doen vooral aan reduceren van energieverbruik, Co2-uitstoot, grondstoffenverbruik en transport. Op die manier zijn de keuzes in de werkvoorbereiding gemaakt.”

Discussie zien we graag op Aannemervak, maar wel met respect voor elkaar. Wij vragen daarom om onder volledige naam te reageren. Lees onze andere regels voor discussie hier. Met het plaatsen van een reactie verklaart u zich akkoord met deze regels.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.