fbpx
#Duurzaam Bouwen

Slimme wijken: ‘Jij ziet een huis, ik een zonne-powerplant’

Adriaan Harthoorn in de Plus-op-de-Meter-woonwijk in Voorhout. (Foto: Dijkstra)

Energie schaars? Er is overvloed in de natuur. Het is alleen een kwestie van bufferen en slim sturen, zo is de overtuiging van Adriaan Harthoorn, bedenker van het concept PlusLeven. De eerste slimme woonwijk in Voorhout – 33 Plus-op-de-Meterwoningen gebouwd door Van der Hulst uit Lisse – zet de toon en is de opmaat naar veel meer. 

Adriaan Harthoorn kwam in 2013 als directeur in ‘een moeilijke tijd’ aan boord bij Stafier Solar Systems in Zevenaar. Moeilijk, want de producent van esthetische solarproducten legde het af tegen goedkopere ‘standaard’-panelen die door iedereen op het dak werden gelegd. Het sterkte hem in de gedachte dat het niet om het product moest gaan, maar om de totaaloplossing.

Het Plusdak kwam er eerst, een compleet indaksysteem in samenwerking met isolatieproducent IsoBouw en dakraamleverancier Velux. Dat groeide de afgelopen jaren verder uit tot PlusLeven, een volledig concept voor woningen.

En wát voor woningen: energieleverend, ook wel Plus-op-de-Meter (POM). De nieuwe standaard moet het worden. ‘Bouwen aan de woning van 2030’, zoals de titel op de cover van vakblad Aannemer van januari dit jaar al luidde. Want de eerste woonwijk volgens het PlusLeven concept is gerealiseerd en bij verschijning van dit nummer opgeleverd. Van der Hulst Bouwbedrijf uit Lisse ging vol mee in de ontwikkeling en zette de eerste 33 woningen neer. De woningen met een gunstige ligging leveren wat meer, woningen met een minder gunstigere ligging wat minder, maar allemaal oogsten ze meer pv-stroom dan ze op jaarbasis gebruiken.

Smart grid

Hoe meer pv op de woning, hoe beter voor een leverancier van het systeem, zou je zeggen. Maar dit is niet waar het concept PlusLeven om draait. Het zijn woningen waarvan de installaties met elkaar in verbinding staan, met een slim besturingssysteem als spin in het web. De woningen zijn bovendien onderling verbonden in een smart grid, wat betekent dat ze energie kunnen uitwisselen.

Nieuwe projecten staan op stapel. Andere bouwers haken aan. Wat heet: er zijn aanvragen voor 2000 woningen. “Intenties voor woningen die binnen nu en vijf jaar gebouwd gaan worden”, zegt Harthoorn.

Buffers en batterijen

Voor PlusLeven richtte hij 4YEF op, wat staat voor For Your Energy Freedom. Een nieuwe energieleverancier, die slim stuurt op energiestromen in de wijk en zo van de eigen klanten energiespelers met directe toegang tot de energiehandelsmarkt maakt. Balans zoeken en het maximale rendement proberen te halen, dat is waar het om draait. Daar is de samenleving nu nog niet op ingericht. “We zijn allemaal fossiele junkies, verslaafd gemaakt. In de natuur is een overvloed aan energie. Het is alleen nu zaak dat we onszelf zó organiseren dat we energiepositief worden. Er is geen schaarste. De Trias Energetica gaat uit van schaarste. 4YEF gaat uit van overvloed. Het gaat om balans.”

Die balans in energiestromen wordt in de wijk Hooghkamer in Voorhout gezocht door gebruik van buffers en batterijen. De woningen leveren zoals gezegd allemaal een surplus aan pv-stroom. De klimaatvloer van VBI die in elke woning is toegepast, de boiler, de thuisbatterij van Nissan en twee deelauto’s die in de wijk dienst moeten gaan doen als vervanger van de tweede auto – ze zijn allemaal bidirectioneel. Dat wil zeggen dat ze kunnen laden en ontladen en daardoor allemaal meedoen in het spel van energie opslaan en afgeven. “Jij ziet een huis, ik zie een zonne-powerplant met allerlei mogelijkheden voor thermische opslag. De hele wijk in Voorhout? Een fantastisch energielandschap.”

Pieken afvlakken

De kracht van een slimme wijk is dat het kan meehelpen pieken in het energienet af te vlakken. Een voorbeeld van een ‘vieze piek’ in de energievoorziening: de rust van een voetbalwedstrijd. “Elke energiecentrale kan dat bevestigen”, zegt Harthoorn. “Wat er gebeurt: urenlang van tevoren toert de centrale al op om die piekvraag aan te kunnen en urenlang na dat kwartiertje gaat de centrale weer terug naar standje normaal. Alle energie die voor en na dat kwartier wordt geproduceerd is ‘waste’. In Voorhout kunnen we tijdens dat kwartier bijvoorbeeld de batterijen van de twee deelauto’s gebruiken. Slimme wijken kunnen het energieprofiel van de BV Nederland meer in balans brengen. Geen mens kan de zon of wind besturen. Wat we wel kunnen: buffers aanleggen en slim sturen. Zon en wind integreren. Zo ontsluiten wij de kracht van de natuur en kunnen we een nieuw energielandschap creëren. Waarbij delen centraal staat. Dát is het nieuwe spel op de energiemarkt. De huidige leveranciers – hoe duurzaam ze ook zeggen te zijn – kunnen of willen dat niet.”

Energieprofielen

4YEF doet het daarom. Door energiegebruik te monitoren, ontstaat kennis over het gedrag van bewoners van de wijk. Door dat in verband te brengen met weermodellen en de energiehandelsbeurs kan het besturingssysteem van de woning de meest gunstige keuze maken: halen we de energie nu uit het net of uit de batterij? “Voorhout is nu zo goed als opgeleverd. Ik schat dat we na een maand of drie de energieprofielen helder hebben. Daar ben ik echt heel nieuwsgierig naar.”

4YEF zou wat Harthoorn betreft ook een rol kunnen spelen in het bestrijden van zogeheten energie-armoede: gezinnen die moeite hebben om de energierekening te kunnen betalen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) meldde eind 2018 dat ruim een half miljoen Nederlandse huishoudens hiervoor ‘kwetsbaar zijn’. “Dat is toch veel te veel? We zijn een van de rijkste landen ter wereld en toch zijn er zulke misstanden. Door de beschikbare overvloed aan energie te ontsluiten, kunnen we die huishoudens helpen. Dat is voor mij een persoonlijke drijfveer met 4YEF.”

Nieuwscafé (video)

Adriaan Harthoorn en Yvonne van der Hulst eerder dit jaar op de BouwBeurs in het Nieuwscafé van Aannemervak:

Discussie zien we graag op Aannemervak, maar wel met respect voor elkaar. Wij vragen daarom om onder volledige naam te reageren. Lees onze andere regels voor discussie hier. Met het plaatsen van een reactie verklaart u zich akkoord met deze regels.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.