#Duurzaam Bouwen

Strijden tegen luchtlekken

Een goede thermische schil maken voor een gebouw wordt steeds belangrijker. Luchtlekken moeten daarbij zoveel mogelijk worden voorkomen. Dat vergt bijzondere aandacht van de aannemer op het gebied van uitvoering. “Een A-label zegt helemaal niets. De werkelijke kwaliteit moet blijken.”

Het besef dat het voorkomen van luchtlekken essentieel is bij het bouwen van energiezuinige of zelfs energieneutrale gebouwen groeit, zegt Theo d’Achard van Enschut van Gevelscan-Leakscan uit Breda. Toch zijn veel nieuwe gebouwen nog zo lek als een mandje. Zijn bedrijf spoort luchtlekken op met behulp van blowerdoortesten, thermografische opnamen en ultrasoontechniek. “Ik ben onlangs nog op een bouwproject geweest. Nieuwe appartementen van rond de negen ton. Een kaarsje kon er worden uitgeblazen door de tocht.”

Het belang van luchtdicht bouwen stijgt met het halen van steeds hogere isolatiewaarden. “Isoleren wordt steeds belangrijker om te voldoen aan de epc-normen. Het is dan ook essentieel om te zorgen voor een goede luchtdichtheid. Ventileren is heel belangrijk bij sterk geïsoleerde gebouwen, maar dat moet gecontroleerd gebeuren en niet door allerlei gaten en kieren die je niet wilt hebben.”

Controles

Om luchtdichtheid te controleren bestaan een aantal technieken die steeds vaker worden toegepast. In het geval van passiefhuizen is dat zelfs standaard, om het officiële predicaat überhaupt te mogen voeren. Met behulp van blowerdoortesten en thermografische opnamen wordt gemeten en bekeken of en zo ja waar de zwakke plekken in de schil zich bevinden.

Achteraf is nadeel

“Het nadeel van een thermografie is dat je alleen een foto kunt maken wanneer een pand is verwarmd”, zegt d’Achard van Enschut. “Voor een redelijk kwalitatief beeld heb je namelijk minimaal een verschil van 15 graden Celsius nodig. Ook moet de gevel niet nat zijn en moet er niet te veel wind staan. De blowerdoor is de ultieme test of je luchtdichtheid geslaagd is, maar meet je negatieve waarden, dan weet je nog niet waar de zwakke plekken zich bevinden.”

Om deze op te sporen is er onder meer de rookproef, of de ultrasoonmethode waarmee dat wel kan worden bepaald.

Het punt is echter, zegt d’Achard van Enschut, dat een bouwer zich hierbij alleen achteraf geconfronteerd ziet met zijn prestatie. “Een A-label voor een gebouw zegt dus helemaal niets. De werkelijke kwaliteit moet blijken.”

Voorkomen

Luchtlekken voorkomen, kan echter ook. Zo heeft d’Achard van Enschut een apparaat ontwikkeld dat binnen nu en een aantal maanden op de markt moet worden gebracht. Het werkt op basis van ultrasoontechniek. Gevelscan-Leakscan is sinds kort de wereldwijde distributeur van Sonatec, marktleider op het gebied van ultrasoonapparatuur in de Building Inspection Market.

Kort gezegd bestaat het apparaat uit twee armen: een zender en ontvanger. De zender produceert hoogfrequent geluid. Wanneer dit apparaat langs bijvoorbeeld een zojuist gemonteerd stelkozijn wordt gehouden en er zit een luchtlek in de aansluiting, dan maakt het apparaat een geluid. Zo niet, dan zit het snor met de luchtdichtheid. “Hiermee kan dus al tijdens het bouwen een kwaliteitsslag worden gemaakt”, zegt d’Achard van Enschut, die het apparaat inmiddels een aantal keer heeft ingezet bij bouwprojecten en daarmee aannemers die dachten dat ze wat betreft uitvoering goed bezig waren met de neus op de feiten drukte. “Het kan je vriend en je vijand zijn tijdens de uitvoering.”

Comfortprobleem

Een ander bedrijf dat duidelijk de stijgende aandacht voor het onderwerp luchtdicht bouwen merkt, is Celdex uit Boxtel, producent van en specialist op het gebied van afdichtingsmaterialen. “Voor een aannemer is een huis vaak nog een kwestie van vloeren, wanden, een kap en klaar”, zegt technisch specialist Henny van der Heijden. “Als er onvoldoende luchtdicht is gebouwd, merkt de aannemer daar weinig van. De bewoner des te meer: die zit met een comfortprobleem. Wat is dat probleem? Door steeds hogere isolatie-eisen is het superbelangrijk om luchtdicht te bouwen, omdat anders de woning niet goed functioneert. Met name lage temperatuurverwarming en andere moderne installaties werken dan niet optimaal.”

Kritieke punten

Diverse producenten van afdichtingsmaterialen bieden vandaag de dag complete programma’s aan producten voor alle kritieke punten in de woning, plus allerlei informatie over producten en bouwdetails online. Kennisinstituten en ingenieursbureaus geven cursussen over luchtdicht bouwen. De behoefte aan kennis groeit, kortom.

“Er leven op dit gebied ontzettend veel vragen bij aannemers”, zegt Van der Heijden. “Je hebt de early adopters die het hebben zien aankomen en een groep die volgt en zich er nog niet mee heeft bemoeid.”

Het probleem wat betreft luchtdichtheid zit ‘m nooit in de bouwmaterialen an sich. Die allemaal in orde, zegt Van der Heijden. “De problemen zitten zonder uitzondering in de hoeken; de aansluitingen. Zet je twee harde materialen tegen elkaar, bijvoorbeeld aan aansluiting betonwand-betonwand of wand-dak, dan heb je áltijd een lek.”

Verkoopmanager Claus den Dunnen wijst op een ander punt: de toleranties in de bouw. “Dat begint al met een betoncasco”, licht Van der Heijden vervolgens toe. “Het is een montageploeg toegestaan om 1 à 2 cm maatafwijking te hebben. Dan heb je dus de eerste tolerantie al te pakken en dan zit je nog maar in de ruwbouwfase. Dat werkt vervolgens door in alle fasen: kozijnen plaats je in een casco dat uit het lood staat. Dat is overigens geen verwijt: bouwers maken met de beste wil van de wereld een goed product. Maar je hebt dus altijd plekken die opgevuld moeten worden. Denk ook aan kanaalplaatvloeren met voorspanning die na verloop van tijd doorzakken, of hsb-elementen die enigszins krimpen door droging. Het werkt allemaal ook nog eens.”

Herstellen

Achteraf problemen oplossen kan een aannemer tegenwoordig duur komen te staan, illustreert Van der Heijden aan de hand van een voorbeeld van een project van 47 woningen, waarbij de gaten van de kanaalplaten niet waren afgedicht, met ongewenste luchtstromen in de huizen als gevolg. “Daarbij werd geen boete meer gegeven van 25.000 euro. De rechter gaf opdracht de gebreken te herstellen. Het liep in de tonnen.”

Aandachtspunten bij renovaties

Niet alleen bij nieuwbouw speelt luchtdichtheid een steeds belangrijkere rol; het is zeker ook een issue bij renovaties. Daarbij worden immers ook steeds vaker energiebesparende maatregelen genomen. Aandachtspunten met betrekking tot luchtdicht bouwen hierbij zijn:

  • Daken die niet goed aansluiten. Een nieuwe dakplaat met een hogere Rc-waarde is mooi, maar hoe zit het bij de kieren en naden?
  • Scheuren in de gevel.
  • Kozijnrenovaties. Sluit het nieuwe kozijn goed aan?
  • Het plankje op de kruipruimte en leidingen in de meterkast. “Dit is nu echt laaghangend fruit. Simpel af te dichten door iedereen met de juiste materialen, maar het wordt nauwelijks gedaan”, zegt Henny van der Heijden, technisch specialist bij Celdex. Een schuimplaat biedt in dit geval al uitkomst.

Beeld Gevelscan-Leakscan, Celdex, Paul Diersen

Discussie zien we graag op Aannemervak, maar wel met respect voor elkaar. Wij vragen daarom om onder volledige naam te reageren. Lees onze andere regels voor discussie hier. Met het plaatsen van een reactie verklaart u zich akkoord met deze regels.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.