Aannemer 6 – 2020 – pag. 30

Wat is een digital twin?
Een digital twin is een digitale replica van een echt object,
in dit geval een stukje (bouw)techniek dat is voorzien van
sensoren die metingen verrichten. Met de digital twin wordt
de werkelijkheid gevangen in nullen en enen (lees: actuele
data). Dit gebeurt met sensoren, die continu monitoren wat
het object doet en hoe het reageert. Dat kan handig zijn.
Sturen op data kan voordelen opleveren als lagere faalkos-
ten en lagere onderhoudskosten.

Wat kun je ermee?
Steeds meer slimme apparatuur is voorzien van sensoren.
Die meten alles wat je je maar voor kunt stellen: temperatuur,

luchtkwaliteit, CO₂-niveau, de bezettingsgraad van ruimtes,
het gebruik van liften, toiletten en draaideuren, de toegangs-
controle, het gebruik van parkeerplaatsen en de opbrengst
van pv-panelen. Zo geven de sensoren inzicht in het ‘gedrag’
van het gebouw. Lekt de schil? Wordt er te veel gestookt? Is
het licht te vaak aan? Zijn er ruimtes of toiletblokken die niet
schoongemaakt hoeven te worden (omdat ze niet gebruikt
zijn)? De digital twin maakt het allemaal zichtbaar.

Waar komt de naam ‘digital twin’ vandaan?
Digital twin is een modeterm binnen de procesindustrie
sinds onderzoeksbureau Gartner het in 2017 in de top tien
van strategische technologietrends plaatste. Als theoretisch

Digital twins voor de warmtetransitie
Hogeschool Windesheim gaat samen met bewoners en bedrijven
aan de slag met het project Twomes: digital twins for homes. Data
uit slimme meters, thermostaten en cv-ketels moet inzicht geven
in het ingewikkelde samenspel van woning, installatie, instellin-
gen en comfortbehoefte van individuele huishoudens. Dit najaar
start een pilot in de Zwolse wijk Assendorp, waar naar verwach-
ting enkele tientallen huishoudens gaan deelnemen aan het
monitoringonderzoek.

Het lectoraat Energietransitie van Hogeschool Windesheim heeft
sterke bondgenoten gevonden in BDR Thermea Group, Enpuls,
installatiebedrijf Breman, ingenieursbureau Witteveen+Bos, Denk
aan Morgen, bewonerscollectief 50 Tinten Groen Assendorp en
Centre of Expertise TechForFuture. Samen gaan ze data verzame-
len uit slimme meters, thermostaten en cv-ketels om nieuwe
inzichten te halen uit het samenspel van woning, installatie,
instellingen en comfortbehoefte van individuele huishoudens. Zo
moet een basis gelegd worden voor screeningtools en adviesmo-
dules, waarmee huishoudens door energiecoöperaties, overheden
en bedrijven op weg geholpen worden om slimme stappen te zet-
ten richting warmtetransitie.
Aan Twomes ligt een idealistisch motief ten grondslag. Initiatiefne-
mer Henri ter Hofte: “Het doel van het internationale Parijs-akkoord
en het Nederlandse Klimaatakkoord is gevaarlijke klimaatverande-
ring te voorkomen. De verwarming van zo’n zes miljoen bestaande
woningen in Nederland moet daarvoor op de schop. Dat betekent
niet dat iedereen direct de cv-ketel van de muur moet trekken. Wel
is het tijd om serieus aan de slag te gaan.”
Elke woning is anders, elk huishouden vertoont ander gedrag.
Maar het sturen van een deskundige energieadviseur kost veel tijd
en is duur. Of beter gezegd: onbetaalbaar. Het gaat immers om zes
miljoen woningen. Met Twomes onderzoekt Ter Hofte of zo’n eer-
ste inventarisatie met digitale hulpmiddelen aangepakt kan wor-

den. “We hopen met ons project een nuttige aanvulling te vormen
in het voortraject, zodat we de unieke kennis van energieadvi-
seurs efficiënter kunnen inzetten.”
Op het hobbelige pad naar een CO₂-neutrale gebouwde omgeving
in 2050 hebben huishoudens “onnoemelijk veel vragen”, volgens
Ter Hofte. Wat kunnen we besparen met isolatie? Kunnen we zon-
der na-isolatie de woning warm krijgen met een (hybride) warm-
tepomp? Hoeveel kunnen we besparen met nachtverlaging? Hoe-
veel kunnen we besparen door niet meer te stoken als er niemand
thuis is? Is het zinvol om kieren te dichten en de verwarming beter
in te stellen? Kunnen we eigenlijk niet beter gewoon een slimme
thermostaat nemen? Een flink deel van die vragen is volgens Ter
Hofte prima te automatiseren.
Enkele maanden voor ‘de aftrap’ is Ter Hofte druk met de voorbe-
reidingen om basaal inzicht te krijgen in de vijf bepalende para-
meters: de woning, de installatie, de instellingen (de combinatie
van techniek en gedrag), de comfortbehoefte en de weersomstan-
digheden.
Ter Hofte: “Op comfortbehoefte en weersomstandigheden hebben
we weinig invloed. Het samenspel van de woning, installatie en
instellingen is een ander verhaal. Dat kan scherper. Aan drie van de
vijf knoppen kunnen we dus draaien. Door het uitlezen van de data
verwachten we een goed beeld te krijgen van de eigenschappen
van de installatie, de instellingen en comfortbehoefte van het huis-
houden. Comfortbehoefte en instellingen gaan we ‘uit elkaar trek-
ken’. Misschien blijkt wel dat we met betere instellingen kunnen
besparen en toch dezelfde comfortbehoefte kunnen realiseren.”

Medio 2021 moet duidelijk zijn wat Twomes heeft opgeleverd in
Assendorp. Als het daar werkt, werkt het volgens Ter Hofte waar-
schijnlijk op veel meer plekken in Nederland, want computers
kunnen nu eenmaal goed imiteren. “In principe kan voor elke indi-
viduele woning een digital twin worden gemaakt.”

30 Aannemer nr. 6 – Oktober 2020

DIGITALISERING

28-29-30-31_twin-2.indd 30 25-09-20 14:17

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de bouw.