Het zijn vaak dikke rapportages van ingenieursbureaus, die architecten en aannemers moeten uitpluizen om bouwfysische eigenschappen van materialen te vinden. Het verwerken van die data in tekeningen en ontwerpen is een tijdrovende, foutgevoelige en omslachtige klus. Nieman Raadgevende Ingenieurs heeft bij een woningbouwproject in Amsterdam voor bovengenoemde partijen het installatietechnische, thermische en brandveiligheidsadvies in 2D en 3D aangeleverd in een BIM-aspectmodel.
In opdracht van woningcorporatie De Alliantie ontwikkelt CZAN – een combinatie van projectontwikkelaars AM en Blauwhoed – een appartementencomplex van 211 woningen in de nieuwe wijk Elzenhagen Zuid in Amsterdam-Noord. In opdracht van CZAN adviseerde Nieman Raadgevende Ingenieurs van ontwerpfase tot technisch ontwerp op het gebied van onder andere brandveiligheid, akoestiek, energie, duurzaamheid en alle E&W-installaties.
Architect verantwoordelijk
Normaliter levert het bouwfysisch adviesbureau – in dit geval Nieman zelf – bouwfysische berekeningen, rapportages en 2D-tekeningen aan de architect. Die is vervolgens verantwoordelijk voor de verwerking van die data in het gebouwontwerp. Vervolgens doet de aannemer op basis van deze bescheiden een prijsraming. Die stelt ook uitvoeringstechnische, werk- en productietekeningen op waarin die bouwfysische data is verwerkt.
Het is een omslachtig, kostenverhogend en foutgevoelig proces. Immers: bouwkundig tekenaars en werkvoorbereiders van aannemers kunnen data van de adviseur foutief interpreteren en verwerken in 2D-tekeningen of 3D-modellen, waardoor de bouwfysische eigenschappen verkeerd of niet worden gerealiseerd. Met alle riskante gevolgen van dien.
Foutieve interpretaties
Adviseur installatietechniek en integraal projectmanager Loe Daems van Nieman kent wat dat betreft zijn pappenheimers. “Wij merken dikwijls dat onze 2D-controletekeningen van bouwfysische elementen onbedoeld foutief worden verwerkt in 3D-gebouwmodellen. Kijk, er zijn veel technisch goede en bouwkundige architecten, maar er zijn ook veel architecten die vooral ruimtelijk en esthetisch goed onderlegd zijn. Laatstgenoemde categorie heeft soms moeite met het technisch correct omzetten van onze adviezen.
Ik noem een praktijkvoorbeeld waar het vaak fout gaat: een brandscheiding of rookwering hoeft niet altijd voor alle richtingen te gelden. In bepaalde situaties hoeven dus niet alle vloeren in een vluchtweg brandwerend te worden uitgevoerd. Als een architect dit niet goed overneemt in de bouwkundige tekeningen, kan hij of zij onnodig veel kosten maken voor de opdrachtgever. Met behulp van onze bouwfysische én installatietechnische BIM-aspectmodellen, heeft zowel de architect als de aannemer veel meer inzicht in de vereiste prestaties.”
BIM-aspectmodel
BAM Wonen, aannemer van het deelproject in Elzenhagen Zuid, onderkent deze voordelen. Nieman heeft de berekeningen en tekeningen van de brandveiligheidsprestatie van het appartementencomplex in 3D-objecten gemodelleerd en verwerkt in een BIM-aspectmodel. “De vraag van BAM Wonen liep parallel aan onze eigen ontwikkeling bij Nieman, waarbij onze specialisten BIM gebruiken voor de berekeningen én de resultaten daarvan terugleveren aan BIM”, legt business unit manager Gerton Starink van Nieman uit.
“Voorheen deden we dat niet. De bouwfysisch adviseur ontwerpt van oudsher niet in het model. Het maakt ons werk leuker, beter en sneller. En onze opdrachtgever verlaagt daarmee zijn faalkosten. Een win-winsituatie voor ons én onze opdrachtgever.”
Expertise
BIM-manager Martin Vrielink van Nieman, die binnen het bureau verantwoordelijk is voor digitalisering, pleit voor 3D-modellering van bouwfysische objecten die worden vertaald naar BIM. Hij ging aan de slag om deze vaardigheden binnen Nieman te ontwikkelen en trok de verantwoordelijkheid van het 3D-bouwfysische ontwerp in BIM naar zich toe.
“Dat doen we niet voor niets”, zegt Vrielink. “In complexere situaties kunnen architecten detailkennis van brandwerende eisen en de daaruit voortvloeiende opties missen. Die expertise hebben wij wel. Onder meer met behulp van softwaretool Naviate BIMfire én de door ons ontwikkelde BENG-tool, zijn we in staat intelligente 3D-objecten te genereren van een bouwelement met een energetische of brandveiligheidsprestatie én deze objecten te verwerken in een BIM-aspectmodel. Het enige wat de architect nog hoeft te doen is dit aspectmodel als een laag over het model heen leggen. Daardoor komen de objecten exact en foutloos in het coördinatie-BIM terecht. Daardoor heeft elke deelnemer aan het BIM de bouwfysische prestaties op een correcte wijze in het 3D-model staan.”
Andere bouwfysische prestaties
Overigens zal Nieman het bouwfysisch BIM-aspectmodel binnenkort verder verrijken met akoestische functionaliteiten zoals interne en externe geluidwering. Het model wordt steeds completer. “In ons ideaalbeeld leveren we aan onze opdrachtgever straks niet alleen de onderbouwende rapportages, maar ook installatietechnische en bouwfysische BIM- aspectmodellen. Dat scheelt onze klanten, maar ook onze medewerkers, veel werk”, zegt Starink.
Voordelen aannemer
Ook voor de aannemer levert deze nieuwe werkwijze veel op, zowel financieel als qua tijd. “De 3D-objecten die wij in het aspectmodel aanleveren zijn consistent en kunnen in het gehele engineerings- en bouwproces én in de beheer- en onderhoudsfase gebruikt worden. We zijn in staat om clashcontroles uit te voeren tussen allerlei BIM-aspectmodellen op het gebied van bouwfysica, installatietechniek, constructie en uitvoering. Als de architect in het voorlopig ontwerp een brandscheidende wand heeft verschoven, dan komt dat als fout naar voren in de clashcontrole. Zo voorkom je potentieel onveilige situaties”, vertelt Vrielink.
Gerichte prijsaanvragen
De aannemer hoeft geen dikke, soms lastige bouwfysische rapporten meer door te spitten. Die rapportages zijn verwerkt in de 3D-objecten in het BIM-aspectmodel. Alle bouwfysische aspecten zijn in één omgeving vastgelegd. De aannemer hoeft niet tig tekeningen te raadplegen. Dat maakt het aantrekkelijk om goede uittrekstaten te maken en gericht prijzen op te vragen bij toeleveranciers en onderaannemers.
Dit artikel is eerder gepubliceerd in Aannemer 4 – 2025.
Op de hoogte blijven? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief!
