De financiële positie van bouwbedrijven is het afgelopen jaar verbeterd. Toch heeft de sector te maken met structurele uitdagingen. Er is een tekort aan mensen en het nieuwe kabinet heeft nog niet kunnen zorgen voor een versnelling in de vergunningverlening. Bovendien leggen vraagstukken rond stikstof, netcongestie en waterkwaliteit de bouw beperkingen op.
Dit is te lezen in de nieuwste editie van Stand van de Bouw van ABN AMRO. In het rapport duidt ABN AMRO de trends en ontwikkelingen in de bouwsector.
De orderpositie van bouwbedrijven is de afgelopen drie kwartalen versterkt. Daarbij moet worden opgemerkt dat de orders steeds minder snel daadwerkelijk worden omgezet in bouwactiviteit, aldus ABN AMRO. Een toenemend aantal bezwaarprocedures is daar een van de redenen van. Daarnaast kan de orderpositie ook oplopen als bedrijven onvoldoende mensen hebben om de orders weg te werken.
Want de arbeidsmarkt in de bouw blijft onverminderd krap. In het derde kwartaal van 2024 stonden 25.800 vacatures open, slechts 2.700 minder dan op het toppunt van de krapte in het tweede kwartaal van 2022. Er is met name een grote vraag naar vakmensen op middelbaar beroepsniveau. Het UWV heeft 29 beroepen in de bouw als ‘kansrijk’ bestempeld, van betonwerkers tot tegelzetters en van timmerlieden tot uitvoerders grond-, weg- en waterbouw.
Stijgende arbeidskosten en materiaalkosten
Per januari 2025 zijn zowel de arbeidskosten als de materiaalkosten verder gestegen. Stijgende arbeidskosten vormen een steeds belangrijkere uitdaging voor ondernemers. De krappe arbeidsmarkt en de relatief hoge inflatie in Nederland zorgen ervoor dat verdere loonstijgingen te verwachten zijn. Voor bouwbedrijven onderstreept dit de noodzaak om arbeidsproductiviteit te verhogen, bijvoorbeeld via innovatie en digitalisering, geeft ABN AMRO aan. “Innovaties zoals AI kunnen in sommige gevallen de afhankelijk van arbeid verkleinen, al vraagt dit naast financiële investeringen ook een andere vaardigheden van werknemers.”
Minder nieuwbouwwoningen opgeleverd
In 2024 werden in Nederland 2,5 procent minder nieuwbouwwoningen opgeleverd dan het gemiddelde van 2018 tot en met 2023. Bovendien groeit het aantal woningen waarvoor een vergunning is afgegeven, maar waarvan de bouw nog niet is gestart snel. Recente ontwikkelingen in het stikstofdossier spelen hier een belangrijke rol. Een uitspraak van de Raad van State in december 2024 maakt duidelijk dat voor veel bouwprojecten onterecht geen natuurvergunning is aangevraagd. Voor veel projecten moet dit alsnog gebeuren, een potentieel tijdrovend proces die de vergunningspijplijn verder kan doen oplopen. EIB becijferde dat dit kan leiden tot 10.000 woningen die in 2025 al vertraging oplopen.
