De voortgang van woningbouwprojecten in Nederland hangt nauw samen met de locatiekeuze. Van de geplande woningbouw in de periode 2022–2025 is tot nu toe slechts circa driekwart gerealiseerd. Vooral grootschalige projecten in de Randstad blijven achter. Dat blijkt uit de recente notitie ‘Voortgang woningbouw: locaties in beeld’ van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) .
Grote projecten zorgen voor vertraging woningbouw
Volgens het EIB ontstaan de grootste knelpunten bij woningbouwprojecten van meer dan 1.000 woningen, met name in de zogenoemde NOVEX-gebieden. Deze projecten kennen langere doorlooptijden en lopen vaker vertraging op tijdens planvorming, herstructurering en infrastructuurvoorbereiding. Hierdoor wordt de geplande woningproductie structureel niet gehaald.
Kleinschalige projecten tot 100 woningen laten een ander beeld zien. Daar sluiten planning en realisatie beter op elkaar aan en wordt de woningbouw doorgaans volgens schema opgeleverd. Regio’s die inzetten op meerdere kleinere bouwlocaties, waaronder in bestaand stedelijk gebied, weten hun woningbouwdoelen aantoonbaar beter te realiseren.
Locatiekeuze bepaalt voortgang woningbouw vanaf start bouw
Opvallend is dat het effect van locatiekeuze niet alleen speelt in de planfase, maar ook na de start van de bouw. Grootschalige woningbouw vergt aanzienlijk meer voorbereidingstijd, bijvoorbeeld voor infrastructuur en gebiedsontwikkeling. Zodra de schop de grond in gaat, blijken grote projecten bovendien gevoeliger voor vertraging dan kleinere uitbreidings- of inbreidingsprojecten.
Het EIB constateert dat bij herstructureringslocaties — waar veel NOVEX-projecten onder vallen — soms minder dan 40 procent van de geplande woningen daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Dit onderstreept opnieuw dat de locatiekeuze de voortgang van de woningbouw direct beïnvloedt.
Aangepaste woningbouwambities vergroten druk
De analyse komt op een moment dat de nationale woningbouwambities zijn bijgesteld. In de Ontwerp Nota Ruimte is de woningbouwopgave tot 2030 verlaagd van bijna 290.000 naar circa 225.000 woningen. Tussen 2022 en medio 2025 zijn echter slechts ongeveer 25.000 woningen opgeleverd. Om de doelstellingen alsnog te halen, moet het jaarlijkse realisatietempo fors omhoog.
Focus op haalbare locaties
Het EIB pleit daarom voor een realistischer woningbouwstrategie. Meer aandacht voor haalbare locaties, kleinere projecten en woningbouw binnen bestaand stedelijk gebied kan de voortgang versnellen. “Door aan de voorkant hierop beter te selecteren kan de voortgang in de woningbouw aanmerkelijk worden verbeterd”, aldus het EIB.
