Doordat de nieuwbouwproductie van met name koopwoningen krimpt, zal de werkgelegenheid in de bouw de komende jaren fors afnemen. Bedrijven die in deze periode hun personeel behouden, zullen zodra de bouwproductie weer aantrekt, als eerste van die groei profiteren. Een overzicht van de belangrijkste actuele marktinformatie.
Bouwproductie krimpt
De werkgelegenheid in de bouw neemt in de komende twee jaar af met 12.000 voltijdbanen, zo concludeert het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) in de studie Verwachtingen bouwproductie en werkgelegenheid 2024. Na jaren van groei krimpt de bouwproductie dit jaar met 3,5 procent.
Op de middellange termijn zijn de vooruitzichten met een gemiddelde productiegroei van 2,5 procent per jaar gunstiger. De krimp van de bouwproductie is vooral te wijten aan minder nieuwbouw van woningen en utiliteitsgebouwen. Het EIB ziet 2025 als een overgangsjaar met een bescheiden productiegroei. Het instituut gaat ervan uit dat verduurzaming in onder meer woning- en utiliteitsbouw voor extra groei zal zorgen. “De werkgelegenheid trekt dan weer aan, maar dit leidt naar verwachting niet tot oplopende spanningen op de bouwarbeidsmarkt”, schrijft het instituut.
Houd personeel op de loonlijst
Ondanks het feit dat de bouwproductie krimpt, doen bouwbedrijven er goed aan niet te snel af te schalen, waarschuwt ING. De bank geeft hier drie redenen voor. Allereerst is de voorziene krimpperiode relatief kort. Het EIB verwacht namelijk dat in de periode 2026-2028 17.000 extra arbeidskrachten nodig zijn. Bovendien ligt de oorzaak van de krimp niet zozeer bij een vraagprobleem, maar is deze vooral een gevolg van de langere doorlooptijden van projecten en procedures. ING wijst er ten slotte op dat werknemers de komende jaren schaars blijven. “Zodra de bouwproductie weer aantrekt is personeel hard nodig”, schrijft de bank. “Bouwbedrijven die ervoor kiezen om banen te behouden kunnen tegen die tijd direct leveren. Bedrijven die ervoor kiezen om af te schalen zullen in de toekomst met een achterstand starten.”
Het aandeel van renovatie en onderhoud wint snel terrein als percentage van het totaal aan bouwomzet
Forse daling vergunningen koopwoningen
Uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt verder dat over heel 2023 voor bijna 55.000 nieuwbouwwoningen een vergunning is afgegeven, wat een daling is van 15 procent ten opzichte van 2022. In het laatste kwartaal van 2023 werden vergunningen afgegeven voor de bouw van 14,2 duizend nieuwe woningen, wat een afname is van 10 procent ten opzichte van een jaar eerder, maar een toename van 25 procent ten opzichte van het derde kwartaal van 2023.
Opvallend is dat het aandeel nieuwbouwvergunningen voor huurwoningen nog in redelijke mate overeind blijft, zo blijkt uit een publicatie van Hibin over een presentatie die Buildsight medio maart gaf. Waar het aandeel huurwoningen in het jaar 2020 nog circa 35 procent betrof, is dat aan het einde van 2023 ongeveer op 50 procent gekomen.
Uit de genoemde presentatie bleek ook dat het aandeel van renovatie en onderhoud snel terrein wint, als percentage van het totaal aan bouwomzet. Buildsight verwacht dat over enkele jaren het aandeel renovatie en onderhoud als gevolg van de afname in nieuwbouwproductie richting de 60 procent van de handel in bouwmaterialen in Nederland gaat.
Het percentage nieuwbouw betreft dan circa 40 procent.
Werkvoorraad b&u stijgt
Uit een recente conjunctuurmeting van het EIB blijkt dat de gemiddelde orderportefeuille in februari na een periode van veel negatieve signalen weer is gestegen. In de burgerlijke en utiliteitsbouw kwamen de orderportefeuilles namelijk uit op 11,6 maanden werk, één tiende maand meer dan in januari. In de woningbouw steeg de gemiddelde werkvoorraad met vier tiende maand tot 12,9 maanden, terwijl in de utiliteitsbouw de werkvoorraad met vier tiende maand daalde naar 9,7 maanden. Bijna de helft van de bedrijven gaf in februari aan belemmeringen te ondervinden bij de productie. Een gebrek aan orders en weersomstandigheden waren hiervoor de belangrijkste oorzaken.
Meer faillissementen
Ten slotte maakte het CBS recentelijk bekend dat in 2023 427 bouwbedrijven failliet zijn gegaan. Dit zijn 97 faillissementen meer dan in 2022. De grootste stijging is bij de algemene bouw. In 2022 gingen in deze branche 119 bedrijven failliet, in 2023 is dit aantal toegenomen tot 175.
