Aannemers krijgen sinds dit jaar te maken met strengere eisen op het gebied van duurzaamheid. Zo moet bij veel projecten de milieubelasting aantoonbaar worden gemaakt via onder meer de Milieu Kosten Indicator (MKI) en de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG). Maar voor veel aannemers is het a hell of a job om via Excel milieuberekeningen te maken.
Om dit proces te vereenvoudigen, heeft Brink Software – leverancier van calculatiesoftware voor de bouw-, infra-, installatie- en vastgoedsector – een gebruiksvriendelijke webapplicatie ontwikkeld. Deze tool berekent de milieu-impact van een product of project over de volledige levenscyclus en genereert automatisch de MKI-waarde en CO₂-uitstoot. Een belangrijk voordeel: beide gegevens kunnen met één druk op de knop worden geïntegreerd in projectbegrotingen.
De bouwketen heeft er baat bij om opdrachtgevers vroegtijdig inzicht te geven in de milieukosten en CO2-uitstoot bij hun projecten. Voor infra is de Milieu Kosten Indicator (MKI) – die als basis dient voor de MPG-berekening – zelfs een verplicht onderdeel in de aanbesteding van grote projecten. Niemand zal raar opkijken als deze eis straks ook geldt voor de burger- en utiliteitsbouw.
Fouten in Excel-spreadsheets
Traditioneel wordt milieu-impact berekend met behulp van Excel-spreadsheets. Deze werkwijze brengt nadelen met zich mee, aldus productmanager Roderik von Maltzahn van Brink Software, die de app Ibis voor Milieu Impact heeft ontwikkeld. “Excel-spreadsheets zijn vatbaar voor menselijke fouten, vooral wanneer daarbij complexe formules en grote datasets zoals de MKI-berekening betrokken zijn. Een kleine fout kan leiden tot verkeerde berekeningen, met als gevolg dat de begroting zomaar onterecht een miljoen euro hoger uitvalt. Daardoor kun je als aannemer opdrachten mislopen.”
Daarnaast biedt Excel beperkte mogelijkheden voor integratie met andere databases. Dus moet iemand data uit een bepaalde bron overzetten naar de spreadsheet. Dat is tijdrovend en verhoogt de kans op fouten. Een grote aannemer uit de infrasector en gebruiker van Ibis-software, vroeg of Brink een rekeninstrument kon ontwikkelen dat automatisch MKI-berekeningen maakt op basis van de milieukaarten uit de Nationale Milieu Database (NMD). Het moest de MKI-waarden ook integreren met de begrotingen en kostenramingen die in Ibis-software zijn gemaakt.
Reproduceerbare rekenmethode
Hoewel de behoefte in de infrasector ontstond, is het door de NMD gevalideerde rekeninstrument ook bruikbaar voor de burger- en utiliteitsbouw. Von Maltzahn legt uit: “B&U- bouwers kunnen gebruikmaken van bestaande softwaretools om de MPG te berekenen, maar die zijn niet zo gedetailleerd en gedegen als Ibis voor Milieu Impact. Met onze bestaande Ibis-software zijn aannemers in staat om nauwkeurige projectbegrotingen te calculeren. Wanneer ze daaraan milieukaarten uit de NMD koppelen, beschikken ze over een reproduceerbare rekenmethode die ook in vervolgprojecten toepasbaar is. Dat is het grote voordeel van deze webapplicatie.”
Het belangrijkste onderdeel van Ibis voor Milieu Impact zijn de milieukaarten met data uit de NMD. Aan de hand daarvan wordt de MKI-waarde voor het project berekend. Dat gebeurt geautomatiseerd, wat de gebruiker tijd bespaart en de foutkans minimaliseert. Vervolgens kun je de MPG herleiden door de gegenereerde MKI te delen door het bruto vloeroppervlak van het gebouw. De MPG is voor steeds meer opdrachtgevers van bouwprojecten in de bouwsector een belangrijke eis in aanbestedingen. De MKI en MPG meten namelijk de milieukosten van een project vanaf de winning van grondstoffen tot de productie, het transport, het gebruik van het gebouw en uiteindelijke recycling of sloop daarvan.
Hoe zit dat met de MKI en MPG?
De Nationale Milieu Database bevat milieukaarten waarin de levenscyclusanalyse (LCA) en de CO2-kosten worden berekend. De LCA resulteert in negentien milieu-indicatoren voor de milieubelasting van alle toegepaste materialen in een gebouw. Deze indicatoren worden samengevoegd tot één waarde: de schaduwkosten ofwel de Milieu Kosten Indicator. De MPG wordt bepaald door de MKI te delen door het bruto vloeroppervlak van het gebouw. Zo krijgt de opdrachtgever van een bouwproject inzicht in de milieubelasting en -kosten.
Voordelen van webapplicatie
Brink Software maakte een webapplicatie in plaats van een desktopprogramma. Von Maltzahn legt de voordelen uit: “Iedere geautoriseerde gebruiker moet realtime met de data in Ibis voor Milieu Impact kunnen werken. Dat is meestal de duurzaamheidsmanager of de calculator. Het voordeel van een webapplicatie is dat ze altijd met de laatste actuele versie en dus dezelfde data werken.”
Integratie met begrotingen
Een andere meerwaarde is volgens Von Maltzahn de makkelijke integratie van de berekende MKI-waarde en CO2-kosten met de in Ibis-software gemaakte projectbegrotingen. “Je selecteert de juiste milieukaarten en koppelt deze met een bepaalde begroting. Vervolgens kun je de milieukosten met elkaar vergelijken, bijvoorbeeld tussen een elektrisch aangedreven kraan en een diesel aangedreven kraan. Op allerlei component- en elementniveaus zijn de MKI- en CO2– kosten in detail met elkaar te vergelijken. Aan de hand daarvan kun je een verantwoorde begroting maken met de daarin opgenomen milieukosten. In welke fase van het ontwerp- en bouwproces dan ook. Een ander voordeel is dat de aannemer deze database maar eenmalig hoeft op te bouwen. Iets waar je lang plezier aan zult beleven.”
Voordelen van Ibis voor Milieu Impact op een rij
- Meer gedetailleerde milieuberekeningen doordat de begroting verrijkt is met milieu-impactdata.
- MKI en CO2-kosten worden geautomatiseerd berekend. Dat is minder tijdrovend en foutgevoelig dan Excel.
- Werken met realtime data uit de Nationale Milieu Database.
- Webapplicatie kan integreren met diverse databases.
- Milieuberekeningen koppelbaar met projectbegrotingen.
- De rekenmethodiek is reproduceerbaar in vervolgprojecten.
