Robots deden enkele jaren geleden al hun intrede in de bouwwereld. Maar de doorontwikkeling ervan stagneert. Bij gebrek aan een katalysator blijft de echte doorbraak uit. De grootste rem op innovatie is niet de branche zelf maar de overheid, stelt Sipke Meindertsma.
Geregeld komen voorbeelden van de geprogrammeerde machines in het nieuws. En ik moet toegeven: ze worden steeds beter. Neem de metselrobot. Die moest twee jaar geleden nog minutieus afgesteld en uitgelijnd worden. Nu is het een rijdend machientje met wieltjes. Tegelzetmachine: zelfde verhaal. Ook die wordt steeds geavanceerder.
Vakkrachten blijven nodig
Eén nuance moeten we daarbij wel aanbrengen. Robotisering werkt alleen maar bij grote projecten, bij grote oppervlaktes waarbij repeterende taken gedaan moeten worden. En zelfs dan zullen robots het menselijke werk niet helemaal vervangen. Er zijn nog steeds vakkrachten nodig. Ik zie niet gebeuren dat ergens tien robots aan het werk zijn, je als aannemer langsloopt en denkt: ik kom over een week wel terug.
Iets soortgelijks zie je als je kijkt naar de ‘automatisering vanuit de lucht’: drones. Die kunnen bij inspecties van scheuren of andere beschadigingen in gebouwen steeds meer werk uit handen nemen, maar uiteindelijk moeten mensen bepalen waardoor de scheur wordt veroorzaakt.
Onzekerheden
Dat de robotisering niet echt van de grond komt, heeft meerdere oorzaken. Een krimpende bouw is niet bevorderlijk. Ondanks de enorme opgave die er ligt, is het bouwvolume ook in de eerste twee kwartalen van 2026 weer gedaald (Bron: ING). De huidige situatie en vooral ook de onzekerheid over toekomstige projecten vertragen de boel. Want ja, betalen de investeringen in tijd en geld zich wel uit?
De overheid is nu de grootste rem op de innovatie in onze bouwbranche. Bouwbedrijven zijn afgelopen jaren vooral erg druk bezig geweest om ‘Den Haag’ te vriend te houden. Denk aan de Wet voor de Kwaliteitsborging, de Wet DBA en fiscale regelgeving. Daarnaast oefende de overheid invloed uit op de ontwikkeling van woningbouwlocaties. Denk aan welstandscriteria en sociale bouwprogramma’s. Mede daardoor waren we vooral bezig om zaken op papier goed voor elkaar te hebben en kwam er van het bouwen maar weinig terecht.
Katalysator ontbreekt
Er ontbreekt simpelweg een katalysator. Een gek voorbeeld misschien, maar kijk naar Trump. Die zette met zijn aanval op het Midden-Oosten onbedoeld de elektrificatie van auto’s in een stroomversnelling. Goed voorbeeld dichtbij huis: de energietransitie. Daarbij hebben we als maatschappij oplossingen gevonden om de netcongestie te omzeilen. Denk aan de afschaffing van de salderingsregeling en de Energiemanagementsystemen (EMS), die het stroomverbruik automatisch afstemmen op de beschikbare zonnestroom, elektriciteitsprijzen en belasting van het net.
Waarom zouden we ook in de bouw niet zo’n doorbraak kunnen forceren? De overheid moet af van de neiging om de regie te willen voeren bij woningbouwprojecten. Duidelijke kaders stellen, maar tegelijkertijd meer loslaten; dat zou al veel verschil maken.
Sipke Meindertsma is oprichter en eigenaar van Bouwselect en Bouwpartners, landelijk opererende uitzend- en detacheringsbureaus voor bouwpersoneel.
