Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is op 1 januari 2024 in werking getreden. Aannemer maakt de wet concreet en vertaalt deze naar de praktijk.
Antwoorden op veelgestelde vragen over de Wkb lees je in het artikel hieronder.
Veelgestelde vragen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
Sinds de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2024 is er binnen de bouwsector veel aandacht voor de praktische implicaties van deze wet. De Wkb beoogt de bouwkwaliteit te verbeteren door het toezicht te verplaatsen van de overheid naar private kwaliteitsborgers en de aansprakelijkheid van aannemers te vergroten. In dit artikel beantwoorden we veelgestelde vragen over de wet, gebaseerd op actuele praktijkervaringen en informatie uit de sector.
- Wat is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)?
- Wat is een kwaliteitsborger en wat doet deze?
- Wie houdt toezicht op de kwaliteitsborgers?
- Wat houdt gevolgklasse 1 in?
- Moet ik nog een omgevingsvergunning aanvragen onder de Wkb?
- Wat verandert er in de aansprakelijkheid van de aannemer?
- Wat is het opleverdossier?
- Wat zijn de voordelen van de Wkb voor opdrachtgevers?
- Hoe verloopt de invoering van de Wkb in de praktijk?
Wat is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)?
De Wkb beoogt een hogere bouwkwaliteit door:
– het inschakelen van een onafhankelijke kwaliteitsborger die toets of het bouwwerk voldoet aan de technische bouwregels;
– Verhoogde aansprakelijkheid voor aannemers;
– Verplichte opleverdossiers voor opdrachtgevers.
De wet geldt sinds 1 januari 2024 voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals grondgebonden woningen en kleinere bedrijfspanden.
Wat is een kwaliteitsborger en wat doet deze?
Een kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij die:
– Het bouwplan vooraf toetst aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl);
– Tijdens de bouw inspecties uitvoert;
– Een verklaring opstelt bij gereedmelding dat het bouwwerk voldoet aan de regelgeving.
Wie houdt toezicht op de kwaliteitsborgers?
Sinds de invoering van de Wkb is het toezicht op de kwaliteitsborgers en de instrumentaanbieders belegd bij de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). Deze onafhankelijke instantie ziet erop toe dat de instrumenten die worden gebruikt bij kwaliteitsborging voldoen aan de gestelde eisen, en dat de kwaliteitsborgers hun taken naar behoren uitvoeren.
De TloKB voert haar toezicht risicogericht uit. Dit betekent dat projecten met een verhoogd risicoprofiel eerder gecontroleerd worden. Ook kijkt de TloKB naar signalen uit de praktijk, zoals klachten of opvallende trends, en kan dan gerichte audits uitvoeren bij instrumentaanbieders of individuele kwaliteitsborgers.
Lees het artikel: De kwaliteitsborger – wie borgt de kwaliteit van deze beroepsgroep?
Wat houdt gevolgklasse 1 in?
Dit zijn bouwwerken met beperkte risico’s bij fouten, zoals:
– Eengezinswoningen;
– Kleine utiliteitsgebouwen.
De Wkb is voorlopig alleen van toepassing op deze categorie. Grondgebonden woningen vallen altijd onder Gevolgklasse 1, ook als er naast de woningen een appartementengebouw (Gevolgklasse 2) in het bouwplan zit. De Wkb geldt voorlopig niet voor verbouw.
Moet ik nog een omgevingsvergunning aanvragen onder de Wkb?
Voor gevolgklasse 1 is geen bouwtechnische vergunning meer nodig. In plaats daarvan geldt:
– Vier weken voor de start: bouwmelding met borgingsplan;
– Na voltooiing: gereedmelding met opleverdossier en verklaring van de kwaliteitsborger.
Voor andere vergunningen (bijv. milieu, bestemmingsplan) blijft de Omgevingswet gelden.
Wat verandert er in de aansprakelijkheid van de aannemer?
Aannemers zijn nu ook ná oplevering aansprakelijk voor verborgen gebreken, tenzij deze hen niet kunnen worden toegerekend. Ze moeten:
– Opdrachtgevers tijdig schriftelijk waarschuwen voor risico’s;
– Een opleverdossier leveren dat bewijst dat aan alle eisen is voldaan.
Wat is het opleverdossier?
Het opleverdossier bevat:
– Bewijs dat het bouwwerk voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl);
– Handleidingen en onderhoudsinformatie voor de opdrachtgever.
Dit biedt meer transparantie en helpt bij het oplossen van mogelijke gebreken.
Wat zijn de voordelen van de Wkb voor opdrachtgevers?
– Meer zekerheid over de technische kwaliteit;
– Sterkere rechtspositie bij gebreken;
– Inzicht in het bouwproces via het opleverdossier.
Een veelgestelde vraag vanuit opdrachtgevers is: wat kost de inzet van een externe kwaliteitsborger? De kosten variëren sterk per projecttype en -grootte, maar een algemeen kengetal dat hiervoor wordt gegeven is 1,5 procent van de bouwsom. Bij seriematige woningbouw kunnen de kosten per eenheid lager uitvallen dankzij schaalvoordeel.
Hoewel dit een extra post is op de bouwbegroting, levert de kwaliteitsborger ook waarde: hij draagt bij aan het voorkomen van fouten, aan het verbeteren van de bouwkwaliteit en aan juridische zekerheid voor de opdrachtgever.
Hoe verloopt de invoering van de Wkb in de praktijk?
Hoewel de Wkb sinds januari 2024 van kracht is, blijkt de implementatie in de praktijk traag op gang te komen. De eerste projecten zijn inmiddels succesvol afgerond, maar het aantal nieuwe meldingen groeit langzaam.
Toch tonen de eerste afgeronde trajecten aan dat het systeem werkt—mits goed georganiseerd en voorbereid. De Wkb vergt dus een leerproces, maar biedt uiteindelijk kansen voor kwaliteitsverbetering en heldere verantwoordelijkheden in de bouw.