Datagedreven bouwen

Digitalisering speelt een steeds grotere rol in de aannemerij, met als doel processen te optimaliseren en de efficiëntie te verhogen. Ondanks de voordelen blijft de adoptie van digitale technologieën achter; ruim 80% van de ondernemers vindt dat de digitalisering van de bouwsector niet snel genoeg gaat.

– Stimulering van digitalisering
– Artificial Intelligence (AI)
– Robotisering
– BIM
– Cybercriminaliteit
– BIM
– Virtual Reality (VR)
– Apps

Stimulering van digitalisering

Initiatieven zoals digiGO en het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving (DSGO) streven naar veilige en betrouwbare data-uitwisseling binnen de sector. Evenementen als DigiBouw worden georganiseerd om professionals te informeren en te inspireren op het gebied van digitalisering.

Artificial Intelligence (AI)

Kunstmatige intelligentie (AI) transformeert de bouwsector door processen te optimaliseren en de efficiëntie te verhogen. Toch is de bouw één van de sectoren waar het minst gebruik wordt gemaakt van AI. Uit de AI Monitor 2024 van het CBS blijkt dat slecht 9 procent van de bouwbedrijven AI inzet.

Concrete tools voor de bouw zijn er zeker. Zo vereenvoudigt het nieuwe AI-platform Specscan digitale bouwprocessen, wat een aanzienlijke tijdbesparing en efficiencywinst oplevert. Start-up Monumental heeft 25 miljoen opgehaald om de productie van AI-aangedreven bouwrobots op te schalen, wat bijdraagt aan de automatisering van bouwprocessen. Uitspraken van de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen zijn dankzij de AI-tool Lexboost sneller en nauwkeuriger doorzoekbaar.

Ondanks deze vooruitgangen blijft de impact van AI op de bouw onvoorspelbaar. Volgens AI-specialist Ken van Ierlant is kunstmatige intelligentie ideaal om medewerkers in hun kracht te zetten en nieuwe dingen te laten ontdekken, waardoor hun werk leuker en betekenisvoller wordt. Manager Digitaal Bouwen Timothy Lievendag en Digital Manager Arnoud van der Heijden van BAM voorzien dat mensen een andere rol krijgen op de bouwplaats van de toekomst.

Robotisering

Robotisering speelt een steeds grotere rol in de bouw- en technieksbranche, met als doel de efficiëntie te verhogen en het tekort aan vaklieden op te vangen. Een onderzoek naar AI, robotisering en industrialisatie in de technieksector in 2030 – uitgevoerd door Techniek Nederland, TNO en TBI – toont aan dat iedere onderneming vroeg of laat te maken krijgt met deze drie fenomenen. “Als je nu niet aanhaakt, doe je straks niet meer mee en loop je achter de feiten aan”, was één van de conclusies.

Metselrobots, zoals de PAX, worden steeds vaker ingezet om de bouwproductie te verhogen en het tekort aan metselaars op te vangen. Deze robots ondersteunen vakmensen door repetitieve taken over te nemen, waardoor de focus op complexere werkzaamheden kan liggen.

ABN AMRO voorspelt dat het aantal bouwrobots tegen 2030 zal verdrievoudigen, wat wijst op een toenemende adoptie van robottechnologie in de sector. Bouwend Nederland vindt dan ook dat vakopleidingen aanstalten moeten maken om opleidingen op dit vakgebied te ontwikkelen. Reguliere bouwopleidingen vinden het doorgaans echter nog te vroeg om op robotica gerichte opleidingen aan te bieden.

Bedrijven die willen experimenteren met innovatieve technologieën voor digitalisering en automatisering van bouwprocessen kunnen terecht bij BouwLab R&Do.

BIM

Building Information Modeling (BIM) is een digitale representatie van de fysieke en functionele kenmerken van een bouwwerk, die samenwerking tussen verschillende disciplines in de bouwsector bevordert. Recente ontwikkelingen benadrukken het belang van gestandaardiseerde informatie-uitwisseling, zoals de BIM basis Informatie Leverings Specificatie (ILS), die basisafspraken tussen aannemers vastlegt om de samenwerking te verbeteren.

In deze context is de ILS Configurator relevant, een digitale tool die het uniform en digitaal uitvragen en aanleveren van bouwwerkinformatie op basis van informatieleveringsspecificaties (ILS’en) mogelijk maakt. Deze configurator, ontwikkeld met input van 130 bouwprofessionals, stelt projectpartners in staat om op een centrale plek een ILS op te stellen en te beheren, wat de samenwerking in de bouwketen aanzienlijk verbetert.

Daarnaast zijn er nieuwe richtlijnen ontwikkeld voor het integreren van tijdelijke hulpconstructies in BIM-modellen, wat de veiligheid en efficiëntie op de bouwplaats ten goede komt.

Een andere relevante ontwikkeling in Building Information Modeling (BIM) is de introductie van het BIM Uitvoeringsplan (BUP) 2.0. Deze geüpdatete versie biedt een compacte en visuele handleiding voor het gestructureerd aanpakken van BIM-projecten. Het plan benoemt essentiële afspraken en verwijst naar aanvullende informatie in de cloud, wat de samenwerking tussen ketenpartners verbetert en de kwaliteit van bouwprojecten verhoogt.

Bouwbedrijf Stam + De Koning maakt met de BIM-container serieus werk van het gebruik van BIM op de bouwplaats.

Cybercriminaliteit

Cybercriminaliteit vormt een groeiende bedreiging voor de bouwsector, waarbij aannemers steeds vaker het doelwit zijn van digitale aanvallen zoals phishing, ransomware en spookfacturen. Toch onderschatten bouwbedrijven nog steeds de risico’s van cyberaanvallen, blijkt uit onderzoek van Bouwend Nederland. Dit terwijl bouwbedrijven beschikken over steeds meer data, gekoppeld aan een grote hoeveelheid systemen en samenwerkingsverbanden.

Uit onderzoek van het Digital Trust Center blijkt dat veel kleine bouwbedrijven onvoldoende voorbereid zijn op dergelijke dreigingen, met name door het ontbreken van basismaatregelen zoals tweefactorauthenticatie en regelmatige back-ups. Toch staat de noodzaak om cyberweerbaar te worden bij steeds meer ondernemers op de radar.

Om de digitale weerbaarheid te vergroten, is de subsidieregeling Mijn Cyberweerbare Zaak geïntroduceerd, die financiële ondersteuning biedt aan kleine bedrijven voor investeringen in cybersecurity. Daarnaast zijn er initiatieven zoals Samen Digitaal Veilig, die ondernemers helpen veiliger digitaal te werken door middel van instructievideo’s en vragenlijsten. Het is essentieel voor aannemers om proactief te investeren in digitale veiligheid om bedrijfscontinuïteit te waarborgen en financiële schade te voorkomen.

Virtual Reality (VR)

Virtual Reality (VR) speelt een steeds grotere rol in de bouwsector, waarbij aannemers deze technologie inzetten voor training, ontwerp en klantbeleving. BouwRadius heeft bijvoorbeeld VR-trainingen geïntroduceerd die gedetailleerde simulaties van de werkomgeving bieden, wat resulteert in kostenbesparingen en verbeterde leerresultaten. Daarnaast heeft Velux een VR-ervaring ontwikkeld waarmee gebruikers via hun smartphone kunnen ervaren hoe daglicht een zolderruimte transformeert, wat helpt bij het visualiseren van renovatiemogelijkheden.

Trebbe Bouw heeft een VR-experienceruimte ingericht waar kopers virtueel door hun toekomstige woning kunnen lopen en de gekozen opties kunnen beoordelen, wat de klanttevredenheid verhoogt. Deze toepassingen illustreren hoe VR bijdraagt aan efficiëntere processen en een verbeterde communicatie tussen aannemers en klanten.

Apps

Innovatieve apps spelen een steeds grotere rol in de bouwsector, waarbij ze aannemers ondersteunen bij het optimaliseren van processen en het verbeteren van samenwerking. Een voorbeeld is de HSN Connection App, die een landelijk netwerk biedt voor bouwprofessionals, waardoor aannemers snel in contact kunnen komen met geschikte vakmensen en alternatieve opdrachten kunnen vinden.

Daarnaast is er de UOB-app, gelanceerd door Techniek Nederland, die de Uniforme Objecten Bibliotheek toegankelijk maakt en de uitwisseling van BIM 3D-modellen tussen verschillende partijen in de bouwketen faciliteert.

De webapplicatie bouwruimte.nl biedt binnen 48 uur duidelijkheid over waar vergunningsvrij gebouwd mag worden en welke specifieke voorwaarden van toepassing zijn.

Een andere innovatie is de integratie van NFC-chips in kunststof kozijnen, waarmee aannemers eenvoudig toegang hebben tot technische specificaties en montage-instructies via een bijbehorende app, wat bijdraagt aan het voldoen aan de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.

Al deze innovatieve digitale toepassingen kunnen aannemers van hulp zijn om de efficiëntie en kwaliteit van projecten te verhogen.