De bouw kampt met een structureel tekort aan vakmensen. Daarom wordt steeds vaker gekeken naar zij-instromers: mensen met een loopbaan buiten de sector die kiezen voor een nieuwe start in de bouw of infra. Met de campagne ‘Jij gaat het maken’ worden deze kandidaten begeleid. Ook bedrijven die zich openstellen voor een (leer)werkplek worden ondersteund. Ilse van der Velde en Lisa de Wolf, twee adviseurs die dagelijks de verbinding leggen tussen zij-instromers en werkgevers, vertellen hoe dat in de praktijk werkt.
Beide adviseurs hebben inmiddels een grote verscheidenheid aan zij-instromers langs zien komen. “Van chef-kok tot filmsetmanager en van IT’er tot statushouder met een technische opleiding”, zegt De Wolf. “Sommigen willen meer resultaat van hun werk zien, anderen zoeken stabiliteit of een nieuwe uitdaging. Maar het zijn stuk voor stuk mensen die gemotiveerd zijn.”
Van der Velde: “We kijken vooral naar competenties. Iemand die een drukke keuken runt, kan prima een bouwproject plannen. Onze rol is om die vertaalslag te helpen maken.”
Stichting JIJ in de Bouw & Infra
Stichting JIJ in de Bouw & Infra, operationeel sinds 1 januari 2025, is verantwoordelijk voor de campagne ‘Jij gaat het maken’. De stichting heeft als doel de instroom te bevorderen en vakmensen te behouden. JIJ in de Bouw & Infra is het vervolg op het stimuleringsprogramma ‘Bouw & Infra, instroom en behoud vakkrachten’, opgezet door cao-partijen in de sector.
Samen met een team van acht andere adviseurs ondersteunen De Wolf en Van der Velde mensen die de overstap naar de bouw en infra willen maken en bedrijven die nieuwe medewerkers zoeken. De Wolf is verantwoordelijk voor Noord-Holland, Van der Velde voor Zuid-Holland en Zeeland. “Een persoonlijk aanspreekpunt is belangrijk. Mensen weten vaak niet waar ze moeten beginnen als ze de overstap willen maken. Wij kijken samen met hen: wie ben je, wat kun je en wat wil je bereiken? Vervolgens begeleiden we het hele proces, van oriëntatie en scholing tot het vinden van een passende werkgever”, vertelt Van der Velde.
Steeds meer aanmeldingen
Van der Velde en De Wolf zien dat de bekendheid van de campagne toeneemt. Van der Velde: “We zijn zichtbaar op sociale media, op banenmarkten en via samenwerkingen met onder andere gemeenten, regionale werkcentra en organisaties als Bouwend Nederland, één van de stakeholders. Daardoor ontvangen we steeds meer aanmeldingen van gemotiveerde mensen.”
De Wolf vult aan: “Het helpt om op een positieve manier te laten zien dat het wél kan. Succesverhalen werken aanstekelijk. Als bedrijven horen dat het bij collega’s goed is gegaan, zijn ze eerder bereid om ook met zij-instromers aan de slag te gaan.”
Het argument ‘geen tijd’ wordt door bedrijven regelmatig aangevoerd om niet met zij-instromers in zee te gaan. “Een nieuwe medewerker inwerken kost natuurlijk veel tijd, zeker als iemand geen bouwervaring heeft. Daar zit vaak de grootste drempel om te investeren. Tegelijkertijd schreeuwt de sector om nieuwe vakmensen, zowel praktisch als theoretisch geschoold. Dat is de paradox”, aldus Van der Velde.
Scholingsvoucher
Bedrijven kunnen bij de adviseurs terecht voor ondersteuning. “We denken bijvoorbeeld mee over een goed inwerkprogramma en we delen onze best practices.” Een belangrijk hulpmiddel daarbij is de scholingsvoucher. De Wolf legt uit: “Kandidaten die aan de voorwaarden voldoen, kunnen een voucher krijgen tot wel 5.000 euro exclusief btw. Daarmee kunnen ze zich laten omscholen naar een functie in de bouw of infra. Veel bedrijven weten dat nog niet, maar het is echt een kans om een zij-instromer goed te laten starten. Een deel van het geld kan overigens ook worden ingezet voor bijvoorbeeld een taalcursus Nederlands.”
Een ander initiatief is de Aanbodkrant: bedrijven ontvangen periodiek een mail met profielen van beschikbare kandidaten. “Bedrijven kunnen vrijblijvend contact opnemen”, vertelt Van der Velde. “Dat helpt om bewustwording te creëren: wie zijn die zij-instromers eigenlijk?”
‘Een tijdelijke inkomensdaling vormt voor velen een struikelblok.’
Creatieve oplossingen voor instroom
De behoefte aan nieuwe instroom zal de komende jaren alleen maar groeien, verwachten beide adviseurs. “De vergrijzing slaat toe en de aanwas van jongeren neemt af”, zegt Van der Velde. “De sector zal creatiever moeten worden in het aantrekken en opleiden van mensen. Het vermogen om te kunnen investeren in zowel tijd als geld is essentieel, inclusief de wens om te groeien naar een stevige leercultuur.”
Ook opleidingsbedrijven spelen daarin een rol. “We zien dat er steeds meer kortere modules komen, zodat een veertiger niet meer twee jaar in de schoolbanken hoeft”, aldus Van der Velde. De Wolf vult aan: “Dat maakt het aantrekkelijker, al blijft het soms financieel lastig voor mensen om de overstap te maken. Een tijdelijke inkomensdaling vormt voor velen een struikelblok.”
Beide adviseurs hebben een boodschap voor ondernemers die nog twijfelen of zij-instromers voor hen een oplossing kunnen zijn. “Nodig een adviseur uit voor een gesprek. We denken graag mee, zonder verplichtingen”, geeft Van der Velde aan. De Wolf: “En sta open voor een kennismaking met een zij-instromer. Er zijn meer geschikte kandidaten dan je denkt. Mensen met levenservaring, motivatie en verantwoordelijkheidsgevoel. Die heb je als bedrijf hard nodig.”
