Overal in Nederland liggen vakbonden en hun leden op ramkoers vanwege onzekerheid over de zwaarwerkregeling. De huidige regeling stopt na 2025. Voor daarna is er niets geregeld. Ook in de bouwsector zijn acties voor behoud van de regeling. FNV’er Peter van der Put belooft strijd: “Wij willen geen algehele VUT-regeling, zoals VNO-NCW beweert, maar een goede oplossing. We voeren actie totdat politiek Den Haag naar ons luistert.”
Zo’n zeventig bouwvakkers van bouwplaatsen rond de Tweede Kamer voerden op 19 juni actie in Den Haag voor een betere en verlengde zwaarwerkregeling (de zogenaamde Regeling Vervroegd Uittreden). De leuzen die ze scandeerden, lieten aan duidelijkheid niets te wensen over: “Wat willen we? Vroegpensioen! Wanneer willen we dat? Nu!” Verbeteren en verlengen van de regeling is volgens hen keihard nodig. De meeste bouwvakkers halen hun pensioen op hun tandvlees of zwaaien eerder af omdat ze ‘op’ zijn na veertig jaar trouwe dienst. Vaak zijn ze al op jonge leeftijd gaan werken. Hun bewegingsapparaat is simpelweg versleten en mentaal zitten ze er doorheen.
‘Bouwvakker tot in de kist’
De vakbonden FNV, CNV en VCP stellen dat bouwvakkers in zware beroepen gewoon de kans moeten krijgen om eerder te stoppen met werken. Om hun standpunt kracht bij te zetten, organiseerden ze eerder al acties in Groningen, Maastricht, Loppersum, Nijmegen en Heerhugowaard. In Groningen haalden ze zich de woede van VNO-NCW op de hals vanwege een ludieke actie met een uitgeklede pop in een doodskist en de begeleidende tekst: ‘Zwaarwerkregeling gemist? Bouwvakker tot in de kist!’
VNO-NCW noemde de actie “onbehoorlijk”. Maar Ed van der Want van het Rotterdamse dakdekkersbedrijf Erdo (dat in Den Haag actievoerde met een dozijn jonge dakdekkers) vindt er niks onbehoorlijks aan. Van der Want moet nog drie jaar werken, maar vraagt zich oprecht af of hij dat gaat redden. “Wij willen ons niet dood werken. VNO-NCW en Carola Schouten kunnen de pot op.”
Mentale problemen
Iedereen die ooit kabels heeft getrokken in een benauwde kruipruimte, een cv-ketel een trap op heeft gesjouwd of een plafond heeft gestuukt, weet wat zwaar werk is. Het doet een aanslag op je botten, spieren en pezen, zeker als je jaar in jaar uit hetzelfde werk doet. Vroeg of laat klopt het ‘slijtagemonster’ aan de deur. Dan wordt werken een zware bevalling. Daarom is voor bouwplaatsmedewerkers en uitvoerders (dus niet voor kantoorpersoneel) vijf jaar geleden de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU) in het leven geroepen.
In de bouwsector hebben tot nu toe ongeveer 3.000 medewerkers gebruik moeten maken van de regeling, die op 31 december 2025 stopt. Werkgevers en werknemers willen dat bouwvakkers met zwaar werk ook na 2025 drie jaar eerder kunnen stoppen met werken. Daar is brede steun voor.
Regeling Vervroegd Uittreden
• Als werknemer in de bouw kun je maximaal drie jaar (36 maanden) voor je AOW-leeftijd stoppen met werken.
• Per 1 januari 2024 is het uitkeringsbedrag 23.271,84 euro bruto per volledig jaar dat eerder wordt gestopt.
• Instromen in de regeling kan tot en met 31 december 2025.
• Voor bouwplaatsmedewerkers gelden andere voorwaarden dan voor uta-medewerkers. Sinds 1 januari 2024 zijn de voorwaarden voor uitvoerders vereenvoudigd. Bekijk ze op www.zwaarwerkregeling.nl.
‘Zwaarwerkregeling moet verlengd worden’
George Raessens, vice-voorzitter van Bouwend Nederland bevestigt dit. “Werkgevers en werknemers zijn het roerend met elkaar eens en vinden dat die zwaarwerkregeling verlengd moet worden. Gezond je pensioen halen is in deze sector gewoon heel moeilijk. Wij denken wel dat het niveau van de huidige regeling goed is.”
Arno Snellen, directeur-eigenaar van sloopbedrijf Gebroeders Snellen en bestuurslid van de Aannemersfederatie is het grotendeels met Raessens eens. “Ook in mijn bedrijf lopen medewerkers rond die er klaar mee zijn. Het begint met fysieke problemen. Daardoor krijgen ze ook mentale problemen. Ziektewet in, ziektewet uit… bouwvakkers zouden eigenlijk al jaren eerder dan in de huidige regeling is afgesproken, gebruik moeten kunnen maken van de RVU. Daarbij is het mijn overtuiging dat het de overheid niets extra’s kost als mensen gebruikmaken van de vrijstelling. Per saldo zal het zelfs positief uitpakken. De kosten liggen bij de werkgever en werknemer.”
Geen reactie op ultimatum
Het overleg over verlengen en verbeteren van de RVU is eind vorig jaar vastgelopen. Werkgeversorganisatie VNO- NCW en politiek Den Haag weigeren nu om verder te praten met de vakbonden. Ook die zetten hun hakken in het zand. FNV, CNV en VCP hebben op 1 mei een ultimatum gesteld omdat ze duidelijkheid willen. Op het ultimatum is niet gereageerd.
Het lijkt erop dat VNO-NCW de angsten en wensen van een groot deel van de Nederlandse bevolking negeert. Volgens een recent opinieonderzoek van Ipsos I&O in opdracht van de FNV wil 79 procent van de kiezers van de regerende partijen (NSC, BBB, VVD en PVV) voortzetting van de zwaarwerkregeling. Bovendien blijkt uit dit onderzoek dat 70 procent van de doelgroep – naast bouwvakkers onder andere ook havenpersoneel, politieagenten en buschauffeurs – denkt het werk niet vol te houden tot de pensioenleeftijd.
Boete op vroegpensioen
Naast verlenging staat ook verbetering van de regeling op de wensenlijst. Werkgevers die hun personeel de RVU aanbieden, zijn volgens de huidige afspraken tijdelijk vrijgesteld van een boete. De Tweede Kamerleden Bart van Kent (SP) en Luc Stultiens (PvdA) willen een wijziging van de wet om deze tijdelijke vrijstelling permanent te maken. Van Kent en Stultiens hebben een amendement ingediend en zijn van mening dat werkgevers en werknemers de ruimte moeten krijgen om samen afspraken te maken, zonder dat de overheid dit belemmert. Uitkeringen van maximaal 5.500 euro per maand zouden permanent vrijgesteld moeten worden van deze “boete op vroegpensioen”.
Lichaam van een 80-jarige
Bart van Kent sprak in Den Haag de protesterende bouwvakkers toe met een nogal ontluisterend verhaal: “De AOW-leef- tijd blijft maar stijgen en vanaf 2025 hebben we nul afspraken over zwaar werk. Het is gewoon misdadig dat mensen in dit land worden gedwongen om door te werken en de rekening betalen met hun lichaam. Ik sprak laatst een huisarts die zich rot schrikt van al die nog actieve 55-plussers in de bouw met lichamen van 80-jarigen. Dat kan zo niet. Wij strijden met jullie. Als de situatie op Prinsjesdag niet is verbeterd, gaat het hele land plat.”
VNO-NCW: ‘Oplossingen hadden er al kunnen liggen’
De vakbonden zeggen geen algehele VUT-regeling na te streven. Het gaat enkel en alleen om zwaar werk op de bouwplaats en desnoods mag TNO objectief toetsen wat zwaar werk is. Maar het lijkt alsof deze boodschap niet doordringt tot VNO-NCW, dat bang is voor “een nieuwe cultuur van vroegpensioen”. Naar aanleiding van het recente ultimatum gaf VNO-NCW de volgende verklaring.
‘Onze koers is glashelder, namelijk dat we goede oplossingen willen voor degenen die niet gezond werkend de pensioenleeftijd halen en dat we een nieuwe cultuur van vroegpensioen willen voorkomen. We zijn bereid om met vakorganisaties en de minister tot een gebalanceerd pakket aan afspraken te komen. Maar oplossingen hadden er al kunnen liggen als de vakorganisaties in december 2023 niet waren weggelopen uit het overleg in de Stichting van de Arbeid. Dat zij nu hebben gekozen voor een ultimatum betreuren wij. Dat is niet in het belang van de werknemers en werkgevers en bovendien voorbarig.
Gesprekken lopen nog
Demissionair minister Carola Schouten heeft met de voorzitters van de vak- en werkgeversorganisaties afgesproken om na 1 mei formeel overleg te hebben over passende maatregelen, zodat zoveel mogelijk mensen gezond kunnen doorwerken tot hun pensioen. In de afgelopen weken hebben technische en informele gesprekken plaatsgevonden tussen het ministerie, de vak- en werkgeversorganisaties. Deze gesprekken lopen de komende tijd door. De FNV heeft ervoor gekozen niet bij deze informele gesprekken te zijn, ondanks de gemaakte afspraken. Wij vinden het dan ook onbegrijpelijk dat er nu opeens een ultimatum wordt gesteld aan het (demissionaire) kabinet met dreiging van acties bij bedrijven nog voordat de afgesproken gesprekken zijn gestart. Wij kunnen dit niet anders zien dan koersen op acties en niet serieus nemen van gemaakte afspraken en constructief overleg. Daarmee staan de mensen om wie het gaat in de kou.’
