De biobased bouwsector kan nog onvoldoende een vuist maken tegen de fossiele bouwindustrie. Om een serieuze rol te spelen in de woning- en utiliteitsbouw is een forse opschaling nodig van zowel de teelt van vezelgewassen als de verwerkingscapaciteit van grondstof tot eindproduct. Dat werd duidelijk tijdens het WeGrow congres, gehouden op 27 oktober in Bunnik. Daar werd onder meer de Benchmark Biobased Bouwen werd gepresenteerd.
De derde editie van het WeGrow congres werd goed bezocht door agrariërs die gewassen telen voor biobased bouwmaterialen, verwerkers van deze producten en biobased bouwbedrijven. Het kennisplatform WeGrow, met als deelnemers Ballast Nedam, LTO Bedrijven, adviesbureau Merosch, Duurzaam Gebouwd en de Rabobank, is opgericht om biobased (ver)bouwen mainstream te maken. Dit doet het door bouwers en boeren te informeren en te verbinden door kennisdeling. Een belangrijke bron van kennis vormde de eerste halfjaarlijkse benchmark van 2025 over de stand van zaken van biobased bouwen op dit moment.
Doel 2030
De uitkomsten van die benchmark lieten zien dat er een bemoedigende start is gemaakt met het telen van gewassen en de verwerking van grondstof tot eindproduct voor de biobased bouwsector, maar dat er nog veel werk aan de winkel is. De doelstelling van de Nationale Aanpak Biobased Bouwen is behaald: gemiddeld 1,2 procent van de nieuwbouwwoningen in Nederland bevat meer dan 30% materiaal dat biologisch geteeld is en biologisch weer afbreekbaar is. Maar opschaling is hard nodig om het doel voor 2030 – 30% van de bouwmassa van nieuwbouwwoningen bestaat dan uit biobased materialen – te bereiken.
Toename teelt
In de eerste plaats zal de teelt van geschikte vezelgewassen, zoals vlas, hennep en miscanthus fors moeten toenemen in de komende jaren. Vorig jaar bedroeg het totaal areaal 7422 hectare en de ambitie voor 2030 is maar liefst 50.000 hectare. “Er zijn best veel boeren al bezig met teelt van deze gewassen, maar ze hebben over het algemeen onvoldoende onzekerheid over de afzet. Dat is het allergrootste belang voor agrariërs: dat hun gewassen afgenomen worden door verwerkers die er een eindproduct van maken voor de bouwsector”, verklaart Lars Hillewaere, business developer van LTO Bedrijven.
Afnamecontracten
Op dit moment is 1,6% van de relevante gewassenteelt bestemd om er biobased bouwproducten van te maken. Dat percentage moet fors omhoog. Daarvoor is het noodzakelijk dat ontwikkelende bouwers en projectontwikkelaars, maar ook aannemers veel meer voor dit soort producten gaan kiezen in plaats van fossiele equivalenten. Dat moet zich vertalen in afnamecontracten waardoor verwerkers van agro-producten en indirect de agrariërs er verzekerd van zijn dat hun producten worden afgenomen. Verwerkers, zoals bijvoorbeeld Dunegro Hemp, kunnen op basis daarvan investeren in meer productiecapaciteit.
Heijmans teelt gewassen
Heijmans liet op het WeGrow congres zien het goede voorbeeld te geven door in haar prefab conceptwoningen zoveel mogelijk fossiele materialen te vervangen door biobased. Het bouwbedrijf teelt op eigen gronden gewassen. “In 2030 willen we in minstens 30% van de nieuwbouwwoningen een zelfde percentage biobased materiaal toepassen”, liet Robert Koolen, directeur duurzame ontwikkeling bij Heijmans, optekenen.
Voorwaarden opschaling
Belangrijke voorwaarden hiervoor zijn onder meer dat het aanbod van gewassen en verwerkingsfabrieken fors toeneemt, de prijs concurrerend wordt en de marktvraag naar biobased materialen toeneemt. Directeur-eigenaar Albert Dun van Dunegro Hemp Group merkte op dat als bouwbedrijven gegarandeerd over een bepaalde termijn producten van zijn bedrijf afnemen, zijn onderneming de capaciteit kan opschalen. Dunegro Hemp maakt van hennepplanten isolatie- en bouwmaterialen. “We hebben afnamecontracten nodig. Op basis van een letter of intent kunnen wij geen fabrieken bouwen. Daar gaat geen financier in mee.” Hij onderstreepte verder dat de consument en professionele gebouwbeheerders niet moeten blijven hangen in traditionele isolatie- en bouwmaterialen, maar de stap moet zetten naar biobased. “Anders kunnen we niet prijsconcurrerend zijn ten opzichte van de fossiele bouwindustrie.”
Een andere voorwaarde voor opschaling van de biobased materiaalgebruik is de certificering op kwaliteit-, milieu- en veiligheidseisen. Die certificering en normberekeningen voor veel van dergelijke producten ontbreekt nog en moet in gang worden gezet; voor enkele zijn deze voorwaarden al ingevuld.
