De milieu-impact meten en aantoonbaar verlagen met circulaire materialen. Dat is wat Janssen de Jong Bouw en woningcorporatie Mooiland jaarlijks doen bij één woningbouwproject. In 2025 viel de eer te beurt aan 22 levensloopbestendige nultredenwoningen in Maren-Kessel in de gemeente Oss.
Tot 2030 geven Janssen de Jong Bouw en Bouwmij Janssen als vaste ketenpartners invulling aan de nieuwbouwopgave voor Mooiland. Voor 2028 moeten corporaties al hun woningen hebben gerenoveerd of gebouwd met minimaal energielabel D. Daarom is het belangrijk om de milieu-impact van nieuwbouwwoningen aantoonbaar te verlagen. Elk jaar selecteren Janssen de Jong Bouw en Bouwmij Janssen samen met Mooiland ieder één woningbouwproject. Ieder project is uniek en de kennis die wordt opgedaan, wordt onderling gedeeld en opgeslagen in een database.
‘Menukaart’ met circulaire materialen
Janssen de Jong Bouw zet zich in om woningen op termijn volledig CO2-neutraal te bouwen. Om milieuprestaties te meten en het circulaire materiaalgebruik te optimaliseren, maakt projectmanager Martijn van der Linden gebruik van de impactmeting en een ‘menukaart’ met circulaire materialen van Alba Concepts.
Van der Linden: “Het is wellicht een utopie om die CO2-prestatie al in 2030 volledig te halen, maar we willen een grote slag maken. Dit betekent dat we deze verduurzamingsmethodiek van Alba Concepts per jaar bij minstens één woningbouwproject toepassen, soms zelfs met innovatieve circulaire bouwmaterialen die niet in alle gevallen over de juiste certificering beschikken. Het is een teken van lef en moed dat de gemeente Oss die uitdaging met ons en Mooiland aangaat.”
Nulmeting
De eerste stap naar duurzame materiaalkeuze is een nulmeting. Daarmee meet Alba Concepts de milieu-impact en circulariteitsscores van het oorspronkelijke ontwerp. Aan de hand van deze resultaten stelt Alba Concepts alternatieve materialen en producten voor, met daarbij de effecten op het milieu en circulariteit. Dat is de zogeheten menukaart.
In overleg met opdrachtgever Mooiland is voor dit woningbouwproject gekozen om drie circulaire, duurzame materialen toe te passen. Als eerste Ecocrete 100, een milieuvriendelijke betonmortel van Heidelberg Materials die volledig bestaat uit gerecyclede betongranulaten, waardoor de CO2-voetafdruk flink afneemt. Deze mortel is gebruikt voor de fundering en druklagen van de breedplaatvloeren in de woningen. In de tweede plaats is gekozen voor de Ecobrick-gevelsteen van Wienerberger, die met een breedte van 65 mm 35 procent smaller is dan het traditionele waalformaat. Tenslotte wordt in de schil van de woningen de biobased grasvezelisolatie Gramitherm toegepast.
Op de gevel van de 22 nultreden- woningen in Maren- Kessel is grasvezelisolatie toegepast. (Foto: Jansen de Jong Bouw)
Materiaalkeuze
“De keuze voor deze materialen is gebaseerd op de duurzame prestatie-eisen van Mooiland. Daarbij is ook gekeken naar de milieu-indicatoren waarop zij wil sturen, zoals het verlagen van de CO2-impact en het verminderen van de MPG”, licht Jip Beijers van Alba Concepts toe. Hij stelt duurzaamheidprestatieberekeningen op en beheert de circulaire materialendatabase. “Daarnaast spelen het budget en de kosten een rol van betekenis. We rekenen drie scenario’s door, van heel ambitieus tot bescheiden. De materiaalkeuze maken we bij voorkeur in de ontwerpfase van de woningen, zodat de duurzame impact al in de omgevingsvergunning inzichtelijk wordt.”
Voor Janssen de Jong Bouw en Mooiland was het best een uitdaging om in enkele gevallen met nieuwe, innovatieve materialen te werken. Voor Ecobrick was de levergarantie een uitdaging, omdat producent Wienerberger de stenen vóór de officiële lancering van dit product al bestelde. De grasvezelisolatie Gramitherm had weliswaar onafhankelijke gecertificeerde testen doorlopen, maar had nog geen garantiecertificering voor deze specifieke uitvoeringsmethode. “Dat betekent dat je in de praktijk onbeproefde materialen moet testen tijdens pilotprojecten”, vertelt Van der Linden.
Lagere MPG en minder CO2-uitstoot
De keuze voor de drie circulaire bouwmaterialen bleek een juiste: zowel de materiaalgebonden CO2-emissie als de MPG werden verlaagd. De MPG daalde van 0,54 naar 0,467. Dat is 58 procent beter dan de norm. De materiaalgebonden CO2-uitstoot daalde van 230 kg/m² BVO naar 212 kg/m² BVO. Berekend is dat er 95 ton CO2 langdurig wordt opgeslagen in de 22 woningen, vooral door het gebruik van biobased materialen. 18 procent van de gebruikte bouwmaterialen is circulair. “Dat is een fors percentage, want normaliter bereiken we voor een traditionele rijtjeswoning 2 tot 5 procent”, licht Beijers toe.
Financiële haalbaarheid
Van der Linden bevestigt dat Janssen de Jong Bouw deze milieu-impact metingen met Alba Concepts continueert bij volgende woningbouwprojecten in opdracht van Mooiland. Wel waarschuwt hij dat de trajecten financieel haalbaar moeten zijn. “Mede daarom passen we de methode één keer per jaar toe. Momenteel zijn circulaire materialen vaak nog duurder dan lineaire materialen. Hopelijk wordt circulair bouwen snel voordeliger dan traditioneel bouwen.”
Daar komt bij dat Janssen de Jong Bouw en Mooiland nog te weinig data uit de toegepaste data hebben verzameld en geanalyseerd om deze methode voor elk project toe te passen. Van der Linden besluit: “Alle scores op het gebied van CO2-emissie en -opslag en de MPG-waarde die bij een project worden gegeneerd, slaan we op in de database. Die zal daardoor steeds groter en breder toepasbaar worden.”
