Bouwkosten en materiaalgebruik met 40 procent reduceren ten opzichte van conventionele woningbouw. Met zijn bouwmethode heeft proces- en productontwikkelaar Peter Bulsing van Bucon Houses aangetoond dat deze prestaties haalbaar zijn. Dankzij een optimaal gebruik van zo weinig mogelijk materialen en een eenvoudige constructietechniek zonder schroeven of parkers. Zijn missie: woningbouw betaalbaarder maken en effectiever laten verlopen via een gestandaardiseerd en geautomatiseerd prefab bouwproces.
In de bouw- en installatiesector droeg Peter Bulsing tot 2001 met Spiralo bij aan de introductie van mechanische ventilatiesystemen, balansventilatie en ronde metalen luchtkanalen. Daarna bewandelde hij andere wegen, totdat hij in 2020 terugkeerde in de bouwsector met de ontwikkeling van zijn innovatieve woningbouwmethode.
Standaardisatie is het sleutelwoord
Standaardisatie is bij product- en procesontwikkeling altijd het sleutelwoord voor Bulsing. Geïnspireerd door een alarmerend rapport van de Verenigde Naties waarin staat dat meer dan 3 miljard mensen wereldwijd geen fatsoenlijke huisvesting hebben – ook rijke landen kampen met onbetaalbare woningen – ontwierp Bulsing B-house. Zijn missie: op een gestandaardiseerde manier betaalbare en milieuvriendelijke woningen bouwen.
Het idee kreeg smoel toen architect Marcus Bouman van Adema Architecten in Dokkum zeven woningen liet bouwen waarvan de constructie bestaat uit een soort stalen ribbenkast waarop sandwichpanelen zijn bevestigd. Na onderzoek bleek dat zo’n draagconstructie van stalen ribben met sandwichpanelen overeenkomt met het B-house concept. Deze constructietechniek wordt al vele jaren toegepast bij de bouw van kantoren en bedrijfshallen, maar zelden of nooit voor woningbouw.
Kun je uitleggen waar B-house voor staat en wat jou drijft?
Peter Bulsing: “Laat ik vooropstellen dat het concept is ontstaan omdat wonen als basisvoorziening onder druk staat, ook in Nederland. Het woningaanbod voor kopers en huurders is veel te laag, vraag en aanbod komen niet overeen en de (huur)prijzen zijn veel te hoog voor starters, alleenstaanden, jonge gezinnen en arbeidsmigranten.
De bevolking groeit steeds verder en mede door de toename van het aantal arbeidsmigranten en asielzoekers wordt onze samenleving meer multicultureel. Mijn inziens geven gangbare woningbouwmethodes onvoldoende antwoord op de bouwopgave van de toekomst. Bouwen met traditionele bouwmaterialen zoals beton, baksteen en hout zijn te arbeidsintensief en verbruiken teveel grondstoffen. Daarnaast zijn beton en baksteen zware materialen en in prefab-formaat volumineus. Daardoor zijn de logistieke kosten hoog. Waar het in wezen om gaat is relatief snel woningen bouwen tegen een lagere kostprijs dan nu het geval is.”
In welke opzichten is het bouwconcept vernieuwend?
“Een B-house wordt gerealiseerd in een geautomatiseerd productieproces met een hoog niveau van standaardisatie en modulaire samenbouw. De 40 procent kostenbesparing wordt vooral bereikt door een enorme beperking van transport- en montagekosten en 40 procent materiaalbesparing. Dat bereiken we door verschillende bouwmaterialen te combineren en geen gebruik te maken van relatief zware bouwmaterialen zoals beton en (bak)steen. Het bouwsysteem bestaat in de kern uit een staalconstructie die in de wandpanelen is geïntegreerd en niet meer zichtbaar is. De staalconstructie lijkt op een ribbenkast. Tussen deze ribben worden de wand- en dakpanelen op een slimme manier met een klemmechanisme vastgezet. Daardoor hoeven er geen schroeven en parkers gebruikt te worden. Het bouwsysteem is volledig demontabel en door het geringe gewicht makkelijk te transporteren.”
20.000 kg materiaal
“Een B-house bevat ‘slechts’ circa 20.000 kg mateiaal, terwijl een traditioneel gebouwde woning met een betoncasco en bakstenen afwerking 50.000 kilo aan materiaal behelst. Iedereen begrijpt dat als je 30.000 kg aan materiaal bespaart, het bouwen van een woning veel minder CO2 uitstoot. Het is gewoon een kwestie van materiaaloptimalisatie.
Baksteen en beton zijn zware materialen en je hebt er relatief veel van nodig. Dat laatste geldt ook voor hout. Kijk eens hoeveel kuub hout er in een constructie van een appartementencomplex gaat. Er zijn dikke balken of platen nodig om aan de eisen voor brandveiligheid en isolatie te voldoen. Daar worden bomen voor gekapt, bomen die normaliter CO2 opnemen. Met hout bouwen is milieuvriendelijk wordt er gezegd, maar ik twijfel daaraan. 80 procent van het toegepaste bouwhout komt uit het buitenland, terwijl de bospopulatie door klimaatverandering, virussen en droogte steeds kleiner wordt.”
Eigenlijk hanteer je een bouwmethodiek die vaak in de utiliteitsbouw wordt toegepast.
“Klopt. En dat gebeurt sinds jaar en dag succesvol. Het is best vreemd dat deze techniek niet of nauwelijks wordt toegepast in de woningbouw. De meeste bouwbedrijven bouwen liever met traditionele materialen zoals beton, baksteen en hout. Uit gewoonte.”
Hoe kijk je naar het concept flexwoningen?
“Het huidige ontwerp van een flexwoning is veel te zwaar. Ze worden op een dieplader gezet en op de bouwplaats met grote kranen op elkaar gezet. Iedereen begrijpt dat deze loodzware en logge constructies niet meer verplaatst kunnen worden. Ik vergelijk een huis met een auto, die na een gebruiksperiode van tien tot vijftien jaar tweedehands kan worden aangeboden in ontwikkelingslanden of bij wederopbouwprojecten na rampen. Zelf hebben we geen afval en hoeven we geen materialen te recyclen. Een win- winsituatie!”
Maar voor de constructie van een B-house is staal nodig. Het winnen van ijzererts is toch ook niet duurzaam?
“In het geval van B-house wel, want 80 procent van het staal dat we toepassen is gerecycled. Van primair staalgebruik is nagenoeg geen sprake meer. We hoeven relatief weinig staal te gebruiken om een stevige draagconstructie te maken. Dat bedoel ik met materiaaloptimalisatie.”
Hoe lukt het jou om met deze bouwmethode 40 procent goedkoper te bouwen dan een woning van beton en baksteen of hout?
“Het was een gegeven dat de huizen in Dokkum, van architect Marcus Bouman, met een vloeroppervlak van 140 m² 120.000 euro exclusief btw kostten voor de koper. Die woningen zijn nu twee ton waard. Wilde je hetzelfde woningtype met hetzelfde vloeroppervlak in houtskeletbouw realiseren, dan was de koper drie ton kwijt. En met een baksteen afwerking denk ik zelfs vier ton.
Iedere bouwonderneming, prefab woningbouwer of montagebedrijf moet het B-house kunnen maken. Sterker nog: ongeschoolde arbeiders kunnen worden ingeschakeld, zodat de arbeidskosten aanzienlijk omlaag gaan. Dat lukt alleen als de woning gestandaardiseerd wordt geproduceerd met modulaire elementen, zodat montage eenvoudig wordt en de bouwtijd aanzienlijk korter uitvalt dan in een traditioneel bouwproces. In feite bestaat een B-house uit 25 gestandaardiseerde onderdelen. Die onderdelen moeten uit voorraad leverbaar zijn.”
Hoe krijg je de bouwsector en de overheid zover dat ze met jouw bouwmethode gaan werken?
“De overheid, beleidsmakers, belangenorganisaties, woningbouwverenigingen, projectontwikkelaars en aannemers moeten hun eigenbelang loslaten en openstaan voor de kansen en behoeften op de woningmarkt. En met eigenbelang bedoel ik het pleasen van aandeelhouders, de voorkeur voor traditioneel bouwmateriaal en de focus op het marktaandeel. De productie en verkoop van een B-house kan in elk bedrijf plaatsvinden zonder de marktverhoudingen te verstoren. De markt vraagt om betaalbare woningen met een flexibele indeling, een comfortabel binnenklimaat en lage energie- en onderhoudskosten. De overheid moet de bouwsector stimuleren om innovatief te bouwen.”
Gebeurt dat in jouw ogen dan niet met de toename van prefab woningconcepten?
“Nee. Grote bouwbedrijven die momenteel prefab woningconcepten realiseren vind ik niet innovatief. Dat is alleen maar een optimalisatie van het bouwsysteem en -proces door op een overdekte bouwplaats met hijskranen prefab elementen te maken. De afgelopen tijd zijn honderden miljoenen geïnvesteerd in deze machinale woningfabrieken om duizenden woningen te produceren. Onzinnig. De hoeveelheid bouwmateriaal per woning is gestegen, waardoor de totale bouwkosten per vierkante meter zijn verhoogd van 800 naar 2.100 euro! Door materiaalbesparing en optimaal gebruik van bouwmaterialen zijn veel lagere materiaalkosten mogelijk.”
Hoe dan?
“Als elke producent en verwerker dezelfde maat en hetzelfde type panelen zou maken en afnemen, dan houd je de investeringskosten in de hand. Het doel moet zijn dat elk houtskeletbouwbedrijf de panelen volgens het B-house concept kan maken, zonder dat er een aannemer aan te pas hoeft te komen. Immers, het productieproces en de bouwmethode zijn gestandaardiseerd. Dit betekent dat er geen specialisten meer nodig zijn.
Door een woning modulair maar wel flexibel indeelbaar te bouwen, kunnen er in drie maanden tijd 2.000 woningen worden gerealiseerd. Het werkt als volgt: de staalconstructie komt in een eenvoudig bouwpakket aan op de bouwplaats. Vervolgens worden de dak- en wandpanelen tussen de stalen ribben gemonteerd. Daarna volgt de luchtdichte assemblage en worden de vloeren in de constructie gehangen. Tot slot wordt de plug-and-play installatietechniek aangebracht. Binnen vijf dagen moet een woning gerealiseerd zijn.”
Wat opvalt aan de constructie is dat er geen schroeven of parkers worden gebruikt.
“Klopt. We maken gebruik van een gepatenteerde klemverbinding. Met dit luchtdichte bouwsysteem kun je ongelimiteerd wandpanelen met een vaste stramienmaat van vier meter doorbouwen voor seriematige woningbouw.”
Heb je al een keten opgebouwd voor de levering van B-houses?
“Ik kan elk geïnteresseerd constructie- en montagebedrijf of timmerfabriek in staat stellen om binnen enkele dagen de componenten voor ons bouwsysteem te maken. Ik heb al gesprekken gevoerd met een aantal kandidaten. Daarnaast heeft een constructeur de bouwmethodiek onder handen genomen en een aantal aanbevelingen gedaan voor een slimmer constructief ontwerp van de stalen ribbenkast. Alle detailleringen zijn uitgetekend en uitgerekend. Nu is het de beurt aan de bouwsector, investeerders, woningcorporaties en de politiek om samen met ons effectief de woningbouwproblematiek aan te pakken.”
Dit artikel is eerder verschenen in Aannemer 1 – 2025.
