Wat in de jaren 70 begon als een praktische service, is bij Xella uitgegroeid tot een volwaardig dienstenpakket. Daarmee helpt het bedrijf aannemers bij uitdagingen op het gebied van arbeid, veiligheid, duurzaamheid en wet- en regelgeving. Marketingmanager Han den Hartog vertelt hoe Xella zich ontwikkelt van leverancier naar bouwpartner — zonder haar roots uit het oog te verliezen.
Wat is de missie van Xella?
“Duurzaamheid, betaalbaarheid en efficiëntie. Mooie woorden – die horen ook in een missie te staan – maar wij willen ze concreet maken. Wat merk je als aannemer van deze missie? Bijvoorbeeld dat onze bouwmethoden tijd besparen, of dat onze materialen lagere milieukosten met zich meebrengen.”
Hoe maakt Xella duurzaamheid concreet?
“Wij maken deel uit van Xella International, een organisatie met stevige ESG-doelstellingen. Maar uiteindelijk willen we in Nederland vooral antwoord geven op de aannemer, de woningbouwvereniging of de architect die vraagt: wat betekent dat concreet? Dan wil je niet alleen een ESG-rapport laten zien, maar ook aantonen welke toegevoegde waarde we lokaal leveren. Welke claims kunnen we hard maken in Nederland? Waarmee kunnen we de markt echt overtuigen dat we duurzaamheid serieus nemen?”
En… hoe overtuigen jullie de markt daarvan?
“Voor ons begint het dicht bij huis: met de materialen die je hebt. Wij produceren kalkzandsteen en cellenbeton, materialen die vaak als traditioneel worden gezien, maar verrassend goed scoren op het gebied van milieuprestaties. In december hebben we bijvoorbeeld nieuwe LCA’s laten maken voor kalkzandsteen, met de meest actuele data die beschikbaar was. Die hebben we als categorie 1-data opgenomen in de Nationale Milieudatabase. Voor cellenbeton zijn we datzelfde traject nu aan het doorlopen. Daaruit blijkt dat de milieukosten per eenheid product aanzienlijk zijn gedaald, ook dankzij nieuwe data in CO2-opname tijdens de levensduur van het materiaal.”
Wat doen jullie om de materialen verder te verduurzamen?
“We beschikken over tools waarmee we kunnen analyseren welke variabelen de meeste impact hebben. Als we ergens aan een knop draaien – bijvoorbeeld door een andere grondstof te gebruiken – dan kunnen we precies zien wat dat doet voor de totale milieuscore. Dat helpt ons én onze klanten om gerichter keuzes te maken. We zien deze data en inzichten als een benchmark: niet om achterover te leunen, maar om de lat telkens hoger te leggen.”
Naast materialen levert Xella steeds meer diensten aan aannemers. Waar komt die dienstverlenende rol vandaan?
“In de jaren 70 begonnen we met de montage van onze binnenwanden. Dat deden we omdat aannemers niet altijd wisten hoe ze onze producten moesten verwerken. We namen mensen in dienst om dat werk zelf te doen. Pas enkele jaren geleden zijn we ons ook gaan richten op de ruwbouw met kalkzandsteen. Inmiddels bieden we zowel in de afbouw als in de ruwbouw montagediensten aan, en kunnen we aannemers op meerdere vlakken ondersteunen.”
Dat klinkt als een flinke uitbreiding.
“Dat was het ook. We zijn rond 2022 begonnen met een reeks pilotprojecten; sommige gingen uitstekend, andere verliepen moeizamer. De eerste resultaten daarvan zagen we in de tweede helft van 2023. Daar hebben we veel van geleerd. We hebben gekeken naar wat werkte en wat niet. Aanvankelijk boden we deze dienstverlening alleen aan bestaande klanten aan, met wie we al een goede relatie hadden. Inmiddels breiden we dat uit via de bouwmaterialenhandel, die ook steeds vaker zoekt naar manieren om toegevoegde waarde te leveren. We werken bijvoorbeeld samen met BMN, PontMeyer, Stiho en Bouwcenter – partijen die actief zijn met Silka Construct en waarmee we onze dienstverlening verder uitrollen.”
Welke voordelen levert dat op voor de aannemer?
“Ontzorgen is het sleutelwoord. We nemen werk uit handen, zowel in arbeid als in organisatie. Daarnaast nemen we ook verantwoordelijkheid voor veiligheid, duurzaamheid en wet- en regelgeving zoals de Wkb. Aannemers hebben te maken met veel regels en tekorten aan vakmensen. Dan helpt het als je een betrouwbare partner hebt die niet alleen materiaal levert, maar ook het juiste personeel en bijbehorende garanties. Uiteraard moet dat allemaal wel concurrerend zijn. Als je twee keer zo duur bent, haakt men alsnog af.”
Moet je als aannemer in één pakket alle diensten afnemen?
“Nee, aannemers willen graag zelf kunnen bepalen wat ze wel of niet uitbesteden. Daarom bieden wij onze diensten modulair aan: ze kunnen kiezen voor alleen materiaal of materiaal inclusief arbeid. Maar altijd inclusief kwaliteitsborging en veiligheidsborging. Het is eigenlijk een soort cafetariamodel. Die flexibiliteit is belangrijk, want niet elk bouwbedrijf is op dezelfde manier georganiseerd. En via de bouwmaterialenhandel kunnen we nu ook aannemers bereiken die nog niet met onze producten werkten.”
Wat betekende dit voor jullie eigen organisatie?
“Een forse verandering. We moesten onszelf opnieuw uitvinden. We zijn van een leverancier van bouwmaterialen veranderd in een dienstverlenende partij. Daar horen andere mensen bij. We hebben mensen aangetrokken uit de bouw – uitvoerders, werkvoorbereiders en projectleiders –, vaak met ervaring bij aannemers. We hebben ook functies heringericht, zoals calculatie, werkvoorbereiding en planning. Alles om ervoor te zorgen dat we echt als bouwpartner kunnen functioneren.”
Hoe ontzorgen jullie aannemers op het gebied van de Wkb?
“We hebben een eigen Wkb-app ontwikkeld. Die bevat alle belangrijke onderdelen voor kwaliteitsborging tijdens onze werkzaamheden. Dat documenteren we met afleverpunten, zoals opleverstaten. Die app is niet gekoppeld aan één systeem, maar eenvoudig in te passen in de software die aannemers zelf gebruiken. Zo kunnen we bij oplevering een overzichtelijk bewijs aanleveren dat alles correct is uitgevoerd.”
Xella is een van de onderschrijvers van de Governance Code Veiligheid in de Bouw. Jullie staan op trede 3 van de Safety Culture Ladder. Is dat het einddoel?
“Nee, onze ambitie is om door te groeien naar trede 4. Maar nog belangrijker is dat veiligheid onderdeel is van de cultuur. Bij Xella is veiligheid geen papieren werkelijkheid, maar echt verankerd in hoe we werken en denken. Iedereen die met ons werkt – of het nu een vaste medewerker of een zzp’er is – moet veiligheid serieus nemen. We doen audits en organiseren toolbox meetings en zelfs quizzen om het onderwerp levend te houden.”
Tot slot: hoe zie je de toekomst?
“De bouw staat onder druk. Er is een tekort aan vakmensen, strengere regelgeving en een groeiende vraag naar duurzame oplossingen. Samenwerking is dan geen luxe, maar noodzaak. Wij geloven dat je alleen vooruitkomt als je bereid bent verantwoordelijkheid te nemen – en als je blijft investeren in mensen, kennis en samenwerking. Dat doen wij graag.”
