De bouwsector staat voor een grote transitie. Minder CO2-uitstoot, meer circulariteit met hernieuwbare grondstoffen en een tekort aan personeel vragen om nieuwe bouwmethoden. Volgens Bob van der Zande, programmaleider Houtbouw Metropoolregio Amsterdam (MRA) en bestuurslid van Built by Nature, speelt houtbouw daarin nu al een belangrijke rol. Van der Zande verzorgt de keynote ter opening van vakbeurs HOUTBOUW.
Binnen de MRA wordt al vijf jaar gewerkt aan de opschaling van houtbouw. Daarbij staat samenwerking tussen publieke en private partijen centraal, vertelt Van der Zande. “Het initiatief kan wel van de overheid komen, maar als je echt wilt dat het gaat vliegen, moet je het samen doen.” De regio organiseerde daarom een bestuurlijke stuurgroep met vijf publieke bestuurders en vijf topmensen uit de vastgoedwereld. Daarnaast wisselen zo’n dertig ontwikkelaars, beleggers, woningcorporaties en bouwbedrijven regelmatig kennis en praktijkervaring uit.
Die aanpak werpt vruchten af. “Toen het programma startte, bestond ongeveer 0,5 procent van de woningbouw uit hout. Inmiddels ligt dat aandeel rond de 5 à 6 procent – een vertienvoudiging – en zijn er zo’n honderd houtbouwprojecten al zichtbaar in de regio.”
Doel MRA nog niet in zicht
De MRA stelde zich ten doel dat 20 procent van de woningbouw grotendeels in hout en biobased materiaal wordt gerealiseerd. Dat doel is voorlopig nog niet in zicht, maar dat heeft ook te maken met de lange doorlooptijden van bouwprojecten. “Het duurt vaak zeven tot tien jaar voordat een woningbouwproject er staat. Al lopende projecten kun je in vier jaar tijd niet zomaar van beton naar hout omzetten.”
Volgens Van der Zande is houtbouw vooral interessant vanwege de klimaatimpact. Hout slaat CO2 op, terwijl traditionele bouwmaterialen juist veel uitstoot veroorzaken. Daarnaast biedt houtbouw voordelen voor circulariteit en industrialisatie. “Als je sneller wilt bouwen, moet je industrieel bouwen. Met houtbouw worden onderdelen in de fabriek gemaakt en op de bouwplaats gemonteerd. Een appartementengebouw kan anderhalf keer zo snel gerealiseerd worden.”
Aantrekkelijk werk voor jongeren
Ook kan de methode volgens Van der Zande bijdragen aan het oplossen van het personeelstekort in de bouw. Prefab productie in fabrieken biedt een beter werkklimaat en kan deels geautomatiseerd worden. “Het is voor jongeren veel aantrekkelijker om in een fabriekshal te werken dan buiten op een bouwplaats in weer en wind.”
Toch is opschaling van houtbouw nog geen vanzelfsprekendheid. Regelgeving vormt een belangrijke drempel. Nederlandse normen sluiten volgens Van der Zande nog onvoldoende aan bij houtbouw. Europese regelgeving rond de zogenoemde whole life carbon -methodiek kan daar verandering in brengen, omdat daarbij ook de CO2-opslag in hout wordt meegerekend.
Daarnaast spelen financiële factoren een rol. Houtbouw is momenteel gemiddeld zo’n tien procent duurder dan traditionele bouw. Volgens Van der Zande is dat vooral een gevolg van de huidige transitiefase. “Partijen moeten het nog in de vingers krijgen. Zodra processen efficiënter worden en opschaling plaatsvindt, kan het heel snel concurrerend worden.”
“Als je weet dat het anders kan, waarom zouden we het dan niet doen?”
Andere werkprocessen nodig
Ook binnen organisaties zelf is verandering nodig. Nieuwe bouwmethoden vragen om andere werkprocessen, zowel bij gemeenten als bij ontwikkelaars en bouwbedrijven. “Je ziet vaak dat een bestuurder een duidelijke ambitie uitspreekt, maar dat de organisatie nog moet leren hoe ze dat in de praktijk moet uitvoeren.”
Internationaal groeit de aandacht voor houtbouw snel. Built by Nature steunt zes grote Europese landen waar houtbouw en biobased bouwen wordt gestimuleerd. Frankrijk, en vooral Parijs, geldt volgens Van der Zande als een interessant voorbeeld vanwege de manier waarop dynamische regelgeving en beleid daar worden ingezet.
Van niche naar volwaardig onderdeel van de bouwsector
Over de toekomst is Van der Zande optimistisch. Over tien jaar kan houtbouw volgens hem een substantieel deel van de bouwproductie uitmaken. “Ik verwacht dat we richting de 30 tot 50 procent gaan. Dan is houtbouw geen niche meer, maar gewoon een volwaardig onderdeel van de bouwsector.”
De belangrijkste boodschap voor de sector is volgens hem duidelijk: publiek-private samenwerking en nieuwe werkwijzen zijn nu nodig. “Als organisaties echt willen dat houtbouw groeit, moeten ze het ook daadwerkelijk implementeren. De kennis en ervaring is al aanwezig, de voorbeelden van gedegen detaillering ook. Nu is het tijd om door te pakken. Als je weet dat het anders kan, waarom zouden we het dan niet doen?”
Vakbeurs Houtbouw
Bob van der Zande verzorgt de keynote ter opening van vakbeurs HOUTBOUW.
Het volledige kennisprogramma is hier te vinden.
De vakbeurs HOUTBOUW vindt gelijktijkdig plaats met de beurzen Renovatie & Transformatie en MONUMENT. Registreren voor gratis toegang tot de drie vakbeurzen op 19, 20 en 21 mei in de Brabanthallen in Den Bosch kan tot en met maandag 18 mei hier.
Dit artikel is eerder gepubliceerd in Bouwspecial Optoppen & Splitsen.
