De moderne versies van UF-schuim leken perfect voor het herisoleren van spouwen van woningen. Vooral van woningen die in het verleden niet goed (na)geïsoleerd waren. Het UF-schuim voor spouwmuurisolatie zou stabiel zijn en blijven. Bovendien zou de uitstoot van vluchtige stoffen fors minder zijn dan het UF-schuim uit de vorige eeuw. Inmiddels is echter ook na een uitzending van Zembla rondom dit nieuwe schuim paniek uitgebroken, bij onder meer bewoners, opdrachtgevers en werknemers.
Dat er bij het verwerken van UF-schuim (ureum-formaldehyde) formaldehyde vrijkomt is geen nieuw of onbekend gegeven. Dat stond al vermeld in de URL 28-103 uit 2013, waarop de huidige SKG-IKOB procescertificaten van een twaalftal verwerkende bedrijven zijn gebaseerd. ‘Bij relatief ‘open binnenspouwbladen’ bijvoorbeeld die zijn opgetrokken met schoon metselwerk, bestaat het risico dat er (tijdelijk) een overmaat aan formaldehyde in de woning dringt.
Om die reden wordt het sterk ontraden om dergelijke spouwmuren met UF-schuim te isoleren’. Dat staat in deze richtlijn te lezen. In productattesten is zelfs een norm opgenomen: “De gemiddelde formaldehyde afgifte mag niet meer bedragen dan 700 mg per 100 g droog schuim. Dit is conform de eis in de BRL 2110. Ook in sommige informatiefolders is deze emissie vermeld: “Bij verwerking van het product zal een minimale hoeveelheid formaldehyde vrijkomen”, staat bijvoorbeeld te lezen in een folder van Takkenkamp over Aminotherm.
Samenstelling UF-schuim voor spouwmuurisolatie
Desondanks hadden de diverse verwerkende bedrijven volop vertrouwen in het nieuwe UF-schuim voor spouwmuurisolatie. Dat gaven zij onder meer aan in de Bouwspecial Isolatie uit 2021. Wel probeerden ze toen zo veel mogelijk de term ‘UF-schuim’ te vermijden, omdat dit te veel zou herinneren aan het problematische product uit de vorige eeuw. Dat bleek na verloop van tijd geregeld te verkruimelen. Bovendien was er sprake van een grote mate van uitstoot van formaldehyde. De nieuwe producten zouden die nadelen niet hebben, onder meer vanwege een andere moleculaire lengte.
Duidelijk was toen ook al dat producenten schermden met eigen samenstellingen, die op moleculair niveau behoorlijk van elkaar zouden verschillen. Het nieuwe UF-schuim kreeg namen als Enverifoam, FoamConnect(+), i-Foam, ThermoFoam, Thecotherm en het Duitse Aminotherm.
UF-schuim was vooral op een oplossing voor woningen die tussen 1975 en 1990 zijn gebouwd. De spouwisolatie daarvan is veelal minimaal en kwalitatief onder de maat. Door zijn vloeiing en vulling kan de spouw met UF-schuim worden bijgevuld. Het oude isolatiemateriaal hoeft niet eerst verwijderd te worden, want het UF-schuim vult de open ruimtes en drukt het oude isolatiemateriaal zo veel mogelijk weg. Dit werd ook toegepast bij woningen die eerder op een verkeerde manier zijn nageïsoleerd. Bijvoorbeeld met het oude UF-schuim uit de vorige eeuw.
Gezondheidsklachten
Ondanks alle vertrouwen en beloften van verwerkers, ging het kennelijk toch geregeld fout, met name wat betreft de uitstoot van formaldehyde. De huidige hausse aan aandacht werd veroorzaakt door de uitzending van Zembla van 26 februari 2026, waarin bewoners van onder meer complexen in Dalfsen en woningen in Dedemsvaart gezondheidsklachten bleken te hebben. Maar wie op internet zoekt vindt ook al oudere verhalen met gezondheidsklachten na het aanbrengen van UF-schuim.
De uitzending van Zembla heeft er onder meer toe geleid dat de GGD een advies heeft uitgebracht om te stoppen met UF-schuim. VENIN Isolerend Nederland (voorheen vereniging van na-isolatiebedrijven) heeft haar leden ook geadviseerd om de toepassing van UF-schuim tijdelijk te pauzeren ‘totdat aanvullend onafhankelijk onderzoek is afgerond; helderheid bestaat over gezondheidskundige risico’s; en – indien nodig – aangepaste certificeringseisen en verwerkingsrichtlijnen zijn vastgesteld.’ VENIN wijst er op dat UF-schuim op dit moment wordt verwerkt conform geldende richtlijnen en wettelijke voorschriften. Echter, door het GGD-onderzoek is ‘nieuwe onzekerheid ontstaan over de toereikendheid van deze kaders’. Bouwend Nederland heeft eenzelfde advies uitgebracht.
Meer onderzoek nodig
De GGD Leefomgeving geeft in een verklaring aan dat UF-schuim lange tijd formaldehyde kan blijven afgeven. “In de eerste periode na het aanbrengen komt de meeste formaldehyde vrij. In de loop van de tijd wordt dit minder. Meestal zijn de klachten binnen een jaar voorbij. Soms duurt dit langer. UF-schuim veroorzaakt niet in elke woning een hoge concentratie formaldehyde. We weten niet waardoor het komt dat in het ene huis meer formaldehyde vrijkomt dan in het andere huis en de concentratie formaldehyde in sommige huizen snel daalt en in andere huizen langzaam. Er is nog veel onduidelijk. Het is daarom belangrijk dat er meer onderzoek komt.”
De GGD begrijpt dat bewoners van woningen met UF-schuim in de spouw graag willen weten of er in hun woning sprake is van een te hoge concentratie formaldehyde, maar wijst erop dat het meten van formaldehyde lastig is. “We weten op dit moment niet welke meetbureaus betrouwbare metingen kunnen doen bij particulieren. Wij zijn hierover in gesprek met meetbureaus. Let op: Sommige bureaus gebruiken kleine handmeters (handheld meters). Deze meters zijn niet betrouwbaar. De GGD adviseert om deze meters niet te gebruiken.”
Meldpunt werknemers
Behalve bewoners en opdrachtgevers, waaronder koepelorganisatie van woningcorporaties Aedes, maken ook werknemers zich zorgen. FNV Bouwen & Wonen heeft een meldpunt geopend voor vakmensen die werken of hebben gewerkt met UF-schuim. Ook wil de vakbond een gratis medische test voor deze vakmensen. De vakbond heeft al meerdere telefoontjes ontvangen van ongeruste leden.
FNV hoopt hiermee inzicht te krijgen in het aantal werknemers dat met het isolatiemateriaal heeft gewerkt én nog steeds werkt.
Ook wil de vakbond weten hoeveel van deze vakmensen gerelateerde gezondheidsklachten hebben. Hans Crombeen, bestuurder FNV Bouwen & Wonen: “Het gaat dan om klachten als benauwdheid, hoofdpijn en eczeem, maar ook om de mogelijke relatie met enkele vormen van kanker.” Crombeen vervolgt: “Onvoorstelbaar dat UF-schuim nog altijd en ook steeds vaker wordt gebruikt, terwijl het ministerie van Volksgezondheid 45 jaar geleden al op de hoogte was van het risico op kanker, maar om financiële redenen niet ingreep. Dit is op zijn zachtst gezegd onverantwoord, ze speelt zo met levens van vakmensen én bewoners.”
Gestopt met verwerken UF-schuim voor spouwmuurisolatie
In de uitzending van Zembla kwam Takkenkamp aan het woord als een van de verwerkers van UF-schuim, tevens betrokken bij het probleemcomplex in Dalfsen. Ook dit bedrijf is inmiddels gestopt met de verwerking hiervan. “Wij vonden het als marktpartij belangrijk om vanuit de praktijk toelichting te geven in de Zembla-uitzending over toepassing van UF-schuim. Op het moment van de tv-opnames, medio januari 2026, was het onderzoek van de GGD nog niet gepubliceerd. Het GGD onderzoek is gepubliceerd op 24 februari 2026”, zo verklaart Takkenkamp op hun website. Over het complex in Dalfsen lopen nog rechtszaken, waarbij de meningen verschillen over de oorzaak van de klachten.
