Spouwisolatie is een populaire maatregel om gebouwen te verduurzamen, want hij verdient zichzelf snel terug en geeft relatief weinig overlast. Er zijn in Nederland nog steeds veel niet geïsoleerde spouwmuren, maar er zijn ook spouwmuren die al wél eerder zijn geïsoleerd, bijvoorbeeld tijdens de oliecrisis in de jaren zeventig. Als je deze wilt na-isoleren, zo stelt Jan-Roelof Hoving (bouwkundig specialist bij Vereniging Eigen Huis), dan is het als aannemer belangrijk vast te stellen wat de werkelijke besparing gaat zijn. Dit artikel is het eerste in een reeks van Vereniging Eigen Huis.
Geschiedenis
Vanaf de jaren dertig werden steeds meer woningen uitgerust met een spouwmuur. Daarvoor werden veel woningen gebouwd met massieve muren. In het gunstige geval waren dat steens muren, maar vaak ook halfsteens. Een groot nadeel was dat deze massieve muren nog al eens vocht doorlieten, waardoor in de woning een vochtig binnenklimaat heerste. Om deze vochtdoorslag te voorkomen is de spouwmuur ontwikkeld. Door de gescheiden binnen- en buitenmuur kan het vocht alleen doordringen tot de spouw en wordt daar naar buiten afgevoerd.
Oliecrisis
Vanaf de jaren zeventig kwam er, aanvankelijk veroorzaakt door de oliecrisis, steeds meer belangstelling voor het isoleren van gebouwen. Vanaf dat moment werden bij steeds meer spouwmuren ook isolatie aangebracht. In het begin nog een paar centimeters, maar tegenwoordig is 20 centimeter spouwisolatie geen uitzondering meer.
Mede als gevolg van de oliecrisis kwamen er ook steeds meer bedrijven die zich bezighielden met het na-isoleren van woningen. Zo ontstond ook het idee om de aanvankelijk ongevulde spouw te vullen met isolatiemateriaal. Er ontstond een markt waarbij door middel van het boren van gaten in de buitenmuur isolatiemateriaal in de spouwmuur werd ingeblazen. Het zogenaamde na-isoleren van spouwmuren.
Door de grote vraag stortten veel bedrijven zich op deze markt. Er was nog niet veel ervaring en er kon snel geld verdiend worden. En niet alle bedrijven hadden in die tijd goede intenties en voldoende deskundigheid. Er ontstond een cowboymarkt. De leidde er toe dat het na-isoleren van spouwmuren niet altijd goed ging. Als de spouw niet goed was afgesloten stroomde een deel van het isolatiemateriaal weg. Het veel toegepaste UF-schuim was vaak niet goed samengesteld en verpulverde na verloop van tijd.
Huidige kwaliteit na-isolatie
Inmiddels is er veel ervaring met het navullen van spouwmuren en moeten gecertificeerde bedrijven zich houden aan strikte regels, waardoor er veel minder problemen ontstaan. Alle gebruikte materialen zijn uitgebreid getest en moeten worden aangebracht volgens de uitvoeringsrichtlijnen van het specifieke isolatiemateriaal.
Klimaatcrisis
Ook nu is er weer, veroorzaakt door de klimaatcrisis, grote belangstelling voor het isoleren van gebouwen en is het na-isoleren van niet gevulde spouwmuren nog steeds een zinvolle manier om te besparen op de energiekosten. Want deze niet geïsoleerde spouwmuren zijn er nog steeds. Maar daar blijft het niet bij; steeds meer wordt ook gekeken naar spouwmuren die wél al voorzien zijn van isolatiemateriaal. Daarbij moet je onderscheid maken tussen spouwmuren die vanuit de bouw zijn geïsoleerd en spouwmuren die al eerder zijn na-geïsoleerd.
Na-isolatie van vanuit de bouw geïsoleerde spouwen
Bij deze categorie moet je je afvragen of het nog zinvol is om extra isolatie aan te brengen, omdat de eerste centimeters isolatiemateriaal de meeste energiebesparing geeft. Extra isolatie inblazen zal niet dezelfde besparing geven als bij een nog niet gevulde spouwmuur. Veel bedrijven geven hierover geen eerlijke informatie.
Bovendien is de ruimte tussen het isolatiemateriaal en de buitenmuur vaak te smal of vertonen speciebaarden aan de binnenzijde van het buitenspouwblad. Spouwmateriaal inblazen kan pas als de ruimte minimaal 3 centimeter is. Goed onderzoek vooraf is dan ook een must. Maar ook eerlijke informatie over de besparing is belangrijk. Helaas gebeurt dit lang niet altijd.
Na-isolatie eerder na-geïsoleerde spouwen
Dit wordt vooral toegepast als de bestaande ingespoten isolatie gebreken vertoont, bijvoorbeeld omdat het isolatiemateriaal er deels uit is gestroomd of het materiaal (deels) is verpulverd. Een aantal isolatiebedrijven kiest ervoor om in die situatie nieuw isolatiemateriaal toe te voegen aan het nog aanwezige isolatiemateriaal. Dat is vragen om problemen.
Ten eerste weet je niet of de degradatie van het bestaande isolatiemateriaal al is uitgewerkt. Daarnaast krijg je ook een rommeltje van verschillende materialen in de spouw. Hierdoor is de spouw niet egaal gevuld en zullen er verschillen ontstaan in de isolatiewaardes. Ook hier is het de vraag wat de werkelijke besparing is.
Hoewel het duurder is, kun je in deze situatie er beter voor kiezen om al het bestaande isolatiemateriaal eerst te verwijderen en dan opnieuw te vullen met een modern isolatiemateriaal. Om het bestaande isolatiemateriaal te verwijderen, worden onder aan de spouwmuur stenen uitgehakt waarna het aanwezige isolatiemateriaal uit de spouw wordt gezogen. Daarna worden de stenen teruggeplaatst en kan de spouw volledig gevuld worden door modern en hoogwaardig isolatiemateriaal. Je hebt dan een veel beter eindresultaat die de maximaal mogelijke besparing geeft.
