Kunstmatige intelligentie (AI) gaat een steeds grotere rol spelen bij het ontwerpen en toetsen van gebouwconstructies. Maar hoe blijft de constructieve veiligheid gewaarborgd als AI wordt ingezet? Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid (KPCV) heeft hiervoor kaders opgesteld, waarbij controleerbaarheid, verifieerbaarheid en transparantie centraal staan.
Tijdens de vakbeurs PREFAB, van 6 tot en met 8 oktober 2026 in Den Bosch, lichtte commercieel manager Wouter Visser deze kaders toe. “AI heeft zeker een positieve impact op ons werk, maar we moeten er wel op kunnen vertrouwen dat de constructieve veiligheid niet in het geding komt”, benadrukte hij.
De belangenvereniging voor constructieve veiligheid werd in 2005 opgericht omdat de leden en sympathisanten zagen dat er allerlei zaken fout gingen in het constructief ontwerpen en engineeren van gebouwen en kunstwerken. “Het ging slechter en slechter; er was sprake van een glijdende schaal. Een groep constructeurs heeft toen ingegrepen om de problemen aan te pakken”. De KPCV heeft onder meer een handboek opgesteld voor de achterban hoe om te gaan met constructieve veiligheid.
Positieve impact
Daarin is geen rekening gehouden met de komst van AI. Kunstmatige intelligentie wordt echter steeds vaker toegepast in software voor het ontwerpen, monitoren en onderhouden van bouwkundige constructies. Daarom heeft de organisatie een taakgroep aan het werk gezet die de kansen en risico’s voor een verantwoorde inzet van AI inventariseert.
“AI heeft zeker een positieve impact op ons werk”, aldus Visser. “Je kunt binnen een handomdraai aangepaste 3D animaties en foto’s genereren; het helpt bij vroegtijdig signaleren van constructiefouten en via sensoren is het mogelijk om constructief gedrag te monitoren waardoor inspecties makkelijker worden.”
Vraagtekens en risico’s
Maar, zo waarschuwt Visser, er zijn ook vraagtekens en risico’s verbonden aan het gebruik van AI-systemen. Want wie is er verantwoordelijk als AI een fout maakt in het ontwerp- of engineeringsproces? Hoe controleert de mens de AI-gegenereerde uitkomsten? En kan AI de constructeur deels of zelfs geheel vervangen? Dit soort vragen moet ondervangen in wet- en regelgeving.
“Het is bijvoorbeeld strafbaar om alleen op basis van AI een brug te ontwerpen, zonder menselijke interventie. Een ontwerper of engineer blijft altijd verantwoordelijk voor zijn of haar handelen, ook als AI is toegepast.”
Transparantie, validatie en controleerbaarheid
Joop Bovend’Eerdt, KPCV-lid en senior projectleider bij ingenieursbureau Wagemaker uit Rosmalen, benadrukt dat AI-gebruik in de sector wordt aangemoedigd, mits er op een verstandige en verantwoorde manier gebruik van wordt gemaakt. “Het gebruik van AI moet het toepassen van wettelijke normen ondersteunen, maar zal nooit die normen kunnen vervangen. Transparantie, validatie en controleerbaarheid van constructieve ontwerpen en engineering blijft altijd voorop staan. We hopen dat AI een ondersteuning zal zijn om de constructieve veiligheid te verbeteren, maar uitgangspunt is dat de veiligheid altijd geborgd blijft.”
