Personeelszaken

Personeelszaken zijn geen bijzaak, maar een strategische prioriteit. Personeel werven en behouden doe je door een duurzame en aantrekkelijke werkomgeving te creëren.

Belangrijke aandachtspunten zijn:

• Personeelstekorten – een urgente uitdaging
• Verbeteren van arbeidsproductiviteit en welzijn
• Mentale gezondheid serieus nemen
• Opleiding, instroom en zij-instromers
• Schijnzelfstandigheid:  voorkom juridische valkuilen

Personeelstekorten – een urgente uitdaging

Het aantal vacatures in de bouw blijft onveranderd hoog. In 2025 telt de sector zo’n 30.000 openstaande vacatures. De bouw is en blijft de bedrijfstak met de hoogste vacaturegraad (80). Dit betekent dat er per 1.000 banen van werknemers 80 vacatures openstaan.

Een tip die kan helpen bij het vinden van nieuw personeel: staar je niet blind op een cv. Het nieuwe werven is niet meer gericht op diploma’s en een perfecte sollicitatiebrief, maar op skills ofwel vaardigheden.

Verbeteren van arbeidsproductiviteit en welzijn

Succesvol personeel werven is één, werknemers behouden is zo mogelijk nog belangrijker. Een prettige werkomgeving helpt daarbij absoluut.  “Vraag aan medewerkers wat ze nodig hebben, bied dat aan en kijk hoe het ontvangen wordt”, adviseert HR-manager Monique Boetzkes bij Arte. Het Helmondse bedrijf wil fit en gezond werken voor de medewerkers naar een hoger niveau tillen. Het vitaliteitsbeleid is bij Arte de basis voor veilig werken.

Steeds meer bedrijven implementeren vitaliteitsprogramma’s. De Universiteit van Maastricht berekende dat overgewicht en obesitas Nederland 79 miljard euro per jaar kost (omgerekend 11.500 euro per persoon) vanwege medische kosten en verminderde arbeidsparticipatie. Werkgevers moeten er iets mee en lijken dat ook steeds vaker te beseffen.

Voor meer betrokkenheid van personeel kunnen werkgevers financiële participatie, bijvoorbeeld in de vorm van aandelen of een winstdelingsregeling, overwegen. Het zorgt voor loyaliteit, productiviteit, werkplezier en gezonde democratisering van de besluitvorming.

Mentale gezondheid serieus nemen

Bij vitaliteit gaat het niet enkel om lichamelijk welzijn, maar ook om mentale veerkracht. Volgens TNO ervaart 20 procent van de werknemers heftige stress en valt 3 procent daadwerkelijk langdurig uit. Ook in de bouw raken werknemers emotioneel uitgeput en opgebrand, doordat ze niet acteren op duidelijke signalen van het lichaam. Werkgevers moeten signalen serieus nemen, ook om uitval te voorkomen. Wat je als leidinggevende kunt doen lees je in dit artikel.

Een andere tip is om personeel dat moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen te helpen. Medewerkers die dat lastig vinden, maken vaker fouten, hebben meer stress, vertonen meer ziekteverzuim en hebben meer moeite met veranderingen. Schagen Groep heeft goede ervaringen met het werken aan de basisvaardigheden van werknemers.

Opleiding, instroom en zij-instromers

Zij-instromers kunnen een antwoord zijn op het structurele tekort aan gekwalificeerd personeel in de bouw. Bovendien brengen mensen die overstappen vanuit een andere sector nieuwe vaardigheden en frisse perspectieven mee. Aannemer publiceert regelmatig inspirerende verhalen van zij-instromers. We delen hun verhalen, motivaties en ervaringen om te laten zien hoe zij bijdragen aan de bouwsector en hoe aannemers hier effectief op kunnen inspelen.

Er zijn ook andere initiatieven om een oplossing te bieden voor het personeelstekort. Om de instroom buiten het reguliere opleidingstraject te bevorderen, heeft Bouwend Nederland in samenwerking met vakopleidingen zogeheten Leerloopbaanpaden voor de bouw- en infrasector ontwikkeld.

Bouwbedrijf Heijmans en Koning Willem I College zijn een bouwopleiding gestart speciaal voor statushouders. Zij ontwikkelden samen een maatwerk opleiding, speciaal voor mensen met een verblijfsvergunning en ambitie in de bouw.

In ‘De Bouwpraktijk’ kan iedereen die dat wil snuffelen aan verschillende disciplines in de bouw. Een van de bijzonderheden aan De Bouwpraktijk is dat die vanaf het eerste begin volledig geïntegreerd is in de praktijk van de bouw. De loods waarin de lessen plaatsvinden – inclusief taallessen en VCA – staat op het bouwterrein en de praktijklessen worden gegeven door mensen die zelf ook op deze bouw werken. Het traject van De Bouwpraktijk duurt 12 weken.

Schijnzelfstandigheid: voorkom juridische valkuilen

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer een zzp’er op papier zelfstandig lijkt, maar in werkelijkheid functioneert als werknemer, bijvoorbeeld doordat er sprake is van gezag, gebruik van opdrachtgever-middelen of langdurige afhankelijkheid.

De door de Belastingdienst aangekondigde controles leidden tot een daling van het aantal zzp’ers in de bouw. Bouwbedrijven geven ook aan terughoudender te worden bij het inhuren van zelfstandigen. De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) is al sinds 2016 van kracht. Handhaving van de wet wekt ook wrevel. “Zelfstandigen en opdrachtgevers zijn de dupe”, luidt de kritiek.

Onder de Wet Ketenaansprakelijkheid (WKA) kan een hoofdaannemer aansprakelijk worden gesteld voor onbetaalde loonheffing van onderaannemers of zzp’ers die als schijnzelfstandige worden gezien, ook al zijn zij formeel zelfstandig. Dit maakt het beheer van je keten en je inhuurconstructies nog belangrijker dan ooit.

De wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) moet schijnzelfstandigheid tegengaan  en de rechtspositie van laagbetaalde zzp’ers versterken. Invoering van de wet staat gepland voor 1 juli 2026. Belangrijke elementen:

• Een inkomen onder ca. € 36 per uur geeft zzp’ers ‘rechtsvermoeden van werknemerschap’, waardoor de bewijslast bij de opdrachtgever komt.
• Ondernemerschap als criterium blijft doorslaggevend: wie investeert in de onderneming, heeft eigen klanten, draagt ondernemersrisico etc., wordt eerder als echte zelfstandige gezien.

Tot slot

De bouwsector staat voor grote personele uitdagingen: van structurele tekorten en mentale druk tot veranderende wetgeving rond schijnzelfstandigheid. Tegelijkertijd liggen er kansen in het verbeteren van welzijn, instroom, opleiding en basisvaardigheden. Bouwbedrijven die nú investeren in heldere functie- en loonstructuren, zorgvuldige samenwerkingen met zzp’ers én duurzame personeelsstrategieën, bouwen aan een toekomstbestendige organisatie. Personeelszaken zijn daarmee geen bijzaak, maar een fundament van goed ondernemerschap in de bouw.

Op de hoogte blijven? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief!