Een blowerdoortest om de kieren in de constructie op te sporen, die dichtmaken en een ventilatiesysteem met warmteterugwinning installeren. Dat doen de Kierenjagers, actief in zowel de woningbouw als utiliteitsbouw. Aannemer ging op projectbezoek in Amsterdam.
Dennis van Erp staat met een rookmachine buiten aan de achterzijde van het kantoorpand en blaast rook rond de deur. Binnen kijkt collega Bart Fugers of die rook ergens naar binnen komt. Onderin is dat het geval, bij de aansluiting tussen het deurkozijn en de binnenmuur. Bingo: luchtlek gelokaliseerd. Met zwarte 2PS afdichtingkit maakt hij de naad dicht. En vervolgens nog een wat langer stukje, als bij controle blijkt dat er toch nog wat rook naar binnen komt.
Nationale Kierenjacht
Kierenjagers, zo heet het bedrijf dat ze samen met Antonie Wong hebben opgericht. Een verwijzing naar een oude sketch van Van Kooten en De Bie, waarin het typetje Cor van de Laak zich “in zijn kuif gepikt voelt” omdat niemand in zijn straat heeft meegedaan aan de Nationale Kierenjacht (waar eind jaren 70 door de overheid toe werd opgeroepen om energie te besparen). “Het woord bestond al, maar was nog niet geclaimd”, zegt Fugers. De herkenbaarheid is groot. “Iedereen die ons shirt ziet, weet wat we doen.”
In Amsterdam nemen ze een kantoorpand uit het begin van de 21e eeuw onder handen in opdracht van een vastgoedeigenaar – een vaste klant inmiddels. Niet dat dit pand officieel als lek wordt beschouwd. De blowerdoortest – in dit geval uitgevoerd door een ander bedrijf – wees uit dat het een qv;10-waarde van 0,7 heeft. Desondanks ervaart het personeel tochtklachten. Aan de Kierenjagers de taak om die op te sporen en dicht te maken.
Luchtlekken en waterlekken
Het is redelijk rechttoe rechtaan, zegt Van Erp. Soms moeten ze in utiliteitsgebouwen improviseren met hoogwerkers en valbeveiliging om de gevonden luchtlekken te bereiken. Hier niet. Dat betekent niet dat het pand geen uitdaging is, zegt Fugers. “Het probleem is dat er luchtlekken en waterlekken zijn. Dat zijn twee verschillende dingen, maar die kunnen soms hetzelfde zijn. Dat is voor ons de puzzel: welk probleem zijn we hier aan het oplossen en waar zit het probleem precies?”
Bij het inmiddels afgedichte deurkozijn stonden na hevige regen en stevige zuidwestenwind de plassen in de entree. Dat zou door het dichten van het luchtlek aan de binnenzijde van de constructie voorbij moeten zijn. “De wind neemt dat water mee. Als we dit blokken, is er geen luchtstroom meer.”
Winst in energiebesparing en comfort
De Kierenjagers hebben alle drie een technische achtergrond, maar zaten vooral op kantoor. “Niet zozeer op de plek waar het gebeurt”, zegt Van Erp. “Dat stond ons tegen. We wilden meer praktisch bezig zijn.”
Los van elkaar zijn ze geïnspireerd door de zelfbenoemde huisfluisteraars Lars Boelen en Felix van Gemen en hun Paris Proof Plan (Boelen is geen onbekende van Aannemer; de video op het YouTube-kanaal waarin hij een kierenjacht in een bestaande woning demonstreert, is veruit het meest bekeken filmpje).
De insteek van de Kierenjagers bij verduurzaming: begin in bestaande bouw met een blowerdoortest om kieren op te sporen, dicht die vervolgens en combineer dat met ventilatie met warmteterugwinning. Dat levert een grote winst op in energiebesparing en comfort.
Fugers: “Toen we begonnen met Kierenjagers waren we allebei al tien jaar actief in de energietransitie, rond het verduurzamen van woningen. Bij mij landde het kierdichting- en ventilatievraagstuk pas toen ik Paris Proof Plan las. Ik heb aan de TU Delft Sustainable Energy Technology gestudeerd. Een veel hogere opleiding kun je niet doen op het gebied van duurzaamheid. Tien jaar lang ben ik vanuit verschillende perspectieven met het onderwerp bezig geweest en toen pas viel het kwartje. Ik dacht bij dit onderwerp altijd aan tochtstripjes bij de deur.”
70 procent minder warmteverbruik
Als lakmoesproef onderzocht Fugers zijn eigen huis met een blowerdoor. “Een woning uit 2016 met top isolatie, maar wel ventilatiesysteem C en nog wat naden en kieren. Die heb ik gedicht, ik heb balansventilatie aangelegd en had 70 procent minder warmteverbruik in de winter erna. Dat klopt theoretisch niet eens en was boven mijn verwachtingen, maar het kan dus gewoon omdat je de thermostaat minder hoog zet als je geen tocht meer ervaart.”
Hij is er inmiddels wel achter dat het type mens hierop invloed heeft. “Ik ben gevoelig voor tocht. Wie daar minder last van heeft zal ook besparen met deze aanpak, maar niet zoveel als ik.”
Kierdichting nog onderbelicht
De overheid mag eind jaren 70 dan al kierjachtcampagnes hebben geïnitieerd, vandaag de dag is kierdichting (en ventilatie) bij beleidsmakers en instanties nog steeds een onderbelicht punt van de energietransitie. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) deelt ISDE-subsidie uit voor warmtepompen, HR++ en triple glas en isolatie, maar niet voor kierdichting en ventilatie met WTW. “Het is te abstract en het is elke keer anders”, zegt Van Erp. “In spouwmuurisolatie, HR++ glas en warmtepompen heb je weliswaar verschillende smaken, maar daar is een beeld bij te vormen. Kierdichting is altijd een zoektocht.”
Qv;10 halveren niet altijd mogelijk
Wat er wel wordt geadviseerd in de Standaard voor Woningisolatie, is wat Van Erp betreft in de meeste gevallen niet bepaald realistisch. “Daarin staat een qv;10 van 0,7 genoemd als streefwaarde. Als in: ‘doe dat even’. Dat is echt heel lastig, vooral in bewoonde situatie. Bij grondige renovatie, als de hele boel open mag, kan het.”
Fugers: “Het goede nieuws is dat er altijd wat te winnen valt, maar de startsituatie is soms vreselijk slecht. Halveren van de qv;10 is in bijna elke situatie wel te doen, dat durven we inmiddels wel te roepen. Maar je komt soms in oude woningen met verlaagde plafonds, waar de lucht langs de spotjes komt. Dan kom je er niet bij en haal je maximaal 40 procent verbetering.”
Veel mensen bereiken
Kierenjagers werken voor particulieren en bedrijven. Voor particulieren één-op-één, maar steeds vaker ook op wijkniveau in samenwerking met energiecoöperaties. “Dan hoef je niet elke woning te meten en wordt het advies goedkoper. Dat advies gaat naar iedere bewoner, of bewoners kijken met elkaar mee. Op die manier bereiken we veel mensen.”
Bedrijven schakelen hen in om tochtklachten voor personeel op te lossen (zoals in Amsterdam), maar ook om betere luchtdichtheidswaardes te halen en daar punten voor de BREEAM-score van het pand mee te verkrijgen. “Wij leren ook veel van alle projecten. Een van de redenen dat we de uitvoering doen is dat ons advies er beter van wordt. Als je alle tapes en kits een keer in je handen hebt gehad, dan weet je op een gegeven moment wat fijn werken is en goed blijft zitten.”
Tochtproblemen aanpakken
Terug aan het werk. Op de bovenverdieping in Amsterdam is een technische ruimte die – zo is het vermoeden van de Kierenjagers – de voornaamste bron is van tochtklachten in het kantoorpand. Van Erp wijst op een ventilatieopening, onttrokken aan het zicht, die een functie had toen er nog cv-ketels stonden. “De koude lucht die daardoor naar binnen komt, gaat door dat rooster verderop en valt door de technische schacht naar beneden. Ik heb inmiddels op iedere verdieping de deur naar die schacht voorzien van tochtstrips, maar het liefst wil je de kou ook niet hier hebben, want deze vloer is natuurlijk ook weer een plafond.”
De airco’s die zijn geplaatst als verwarming in het trappenhuis? “Het zou best kunnen dat die niet meer nodig zijn als we dit oplossen”, besluit Fugers.
Ventilatiesysteem E
De Kierenjagers adviseren altijd centrale balansventilatie, maar – zo ziet Fugers – dat gebeurt in de praktijk bijna nooit. “Steeds vaker leggen we systeem E aan. Decentrale WTW in de woonkamer, in combinatie met vraaggestuurd afvoeren op de bovenverdieping. Dat is niet ideaal, maar het kost de helft van het geld, is in elke situatie te doen én heel veel klanten doén het ook. Als je er oké mee bent dat het boven wat kouder is, dan doet het qua gasbesparing uitgedrukt in geld ook niet veel onder voor centrale balansventilatie.”
