NVAF: fundering moet eerder in beeld bij renovatie

Bij renovatieprojecten gaat veel aandacht uit naar zichtbare onderdelen van een gebouw zoals gevels, installaties of interieur. De fundering blijft vaak buiten beeld. Volgens Jaap Estié, directeur van de Nederlandse Vereniging Aannemers Funderingswerken (NVAF), is dat een gemiste kans. Op de vakbeurs Renovatie & Transformatie wil de sector daarom laten zien dat funderingen meer zijn dan alleen een technische basis onder een gebouw.

De NVAF vertegenwoordigt aannemers die zich bezighouden met funderingswerk in uiteenlopende projecten, van gebouwen en infrastructuur tot waterwerken en windmolens. Binnen renovatie en restauratie spelen funderingsbedrijven onder meer een rol bij funderingsherstel en het beoordelen van bestaande constructies.

Meer functies dan draagkracht

Volgens Estié wordt de fundering in renovatieprojecten vaak te laat of te beperkt meegenomen in de plannen. Veel opdrachtgevers richten zich vooral op cosmetische verbeteringen in het gebouw. “Mensen investeren veel in een nieuwe keuken, badkamer of afwerking. Maar wat onder de grond zit, krijgt weinig aandacht”, zegt hij. “Als je daar het structurele probleem niet oplost, blijven scheuren of verzakkingen uiteindelijk terugkomen.”

“Zonder een goede fundering heb je uiteindelijk ook geen stabiel gebouw”, zegt Estié. “Maar het is niet alleen een constructieve noodzaak. Een fundering kan ook extra functies krijgen en bijdragen aan een toekomstbestendig gebouw.”

Een fundering biedt volgens hem meer mogelijkheden dan vaak wordt gedacht. Bij funderingsherstel of renovatie kan bijvoorbeeld relatief eenvoudig extra ruimte worden gecreëerd. “Als je toch met de fundering aan de slag gaat, kun je soms met beperkte extra kosten ook een kelder realiseren. Dan voeg je ineens extra vierkante meters toe aan een gebouw.”

Ook kunnen funderingen volgens Estié een rol spelen in duurzame energievoorziening. Funderingselementen kunnen bijvoorbeeld worden ingezet voor warmte- en koudeopslag. “Je kunt palen gebruiken als warmtebron of onderdeel van een energiesysteem. Dat soort toepassingen laten we op de beurs ook zien.”

Funderingsplein

Volgens Estié is het belangrijk dat funderingen vroeg in het ontwerpproces worden meegenomen. “Als je dat pas later doet, mis je kansen.” Om die bewustwording een vlucht te geven, presenteert de sector zich op de vakbeurs met een eigen Funderingsplein, waar verschillende technieken voor renovatie en herstel worden getoond. Denk aan paalvervanging, grondverbetering en injectietechnieken.

De NVAF laat ook in het beursprogramma van zich horen met verschillende inhoudelijke sessies. Daarin gaat het onder meer over het herkennen van risico’s bij bestaande gebouwen, het beoordelen van de staat van de ondergrond en fundering, herstelmethoden bij verzakking en schade en de financiering van herstel. Zo wil de NVAF bezoekers niet alleen op het plein laten zien wat er technisch mogelijk is, maar ook inzicht geven in vragen die spelen bij renovatie, restauratie en toekomstbestendig bouwen.

Groeiende renovatieopgave

De funderingssector ziet de groeiende renovatieopgave in Nederland als een belangrijke kans. Tegelijkertijd staan bedrijven voor uitdagingen zoals een krappe arbeidsmarkt, stijgende grondstof- prijzen en complexe regelgeving.

De NVAF speelt daarop in door op de vakbeurs methoden te demonstreren om de draagkracht van bestaande funderingen te onderzoeken, bijvoorbeeld bij optoppen, aanbouwen of functiewijzigingen van gebouwen. “Als je een gebouw wilt aanpassen of uitbreiden, moet je eerst weten wat de bestaande fundering nog kan dragen.”

Oorzaken van funderingsproblemen

Funderingsproblemen in Nederland hebben volgens Estié meestal meerdere oorzaken. “Veel oudere gebouwen zijn oorspronkelijk niet ontworpen voor de lange gebruiksduur die tegenwoordig wordt verwacht. Daarnaast spelen veranderende bodemomstandigheden een belangrijke rol.”

Maar ook wisselende grondwaterstanden kunnen problemen veroorzaken bij houten paalfunderingen, legt hij uit. “Zolang houten palen permanent onder water staan, blijven ze meestal intact. Wanneer paalkoppen droog komen te staan, kan aantasting optreden. Ook bodembewegingen, zettingen of verschillen tussen funderingstypen binnen één gebouw kunnen schade veroorzaken.”

“Als sector willen we vooral laten zien: neem die fundering vanaf het begin mee”, besluit Estié. “Het kan zijn dat er niets aan de hand is. Maar als je het niet onderzoekt, weet je het niet. Door daar eerder naar te kijken, voorkom je dat je later voor dure verrassingen komt te staan. Tegelijk zie je waar kansen liggen, bijvoorbeeld om extra ruimte of duurzame functies toe te voegen. Dat is de boodschap die we op de beurs willen meegeven.”